Gücün Gölgesinde İlişkiler: Maskeler, Dengeler ve Zehirli Dinamikler.

Bu ülke yıllarca kadın-erkek ilişkilerini farklı pencerelerden dinledi. Psikolog Tuna Tüner’in sözleri, bizim kadınımızın güçlü erkek tanımını ve ilişkilerdeki güç savaşlarını sorgulamama sebep oldu.

​Kadınlar evet, güçlü erkeklerin yanında olmak istiyor ancak bu gücün kendi egolarını kısıtlamasını ve sorumluluk yüklemesini kabul edemiyorlar.

​Burada sınırı koyacak olan yine erkektir. Güçlü bir erkek her isteğe evet demeden, makul bir şekilde en büyük gücün kendisinde olduğunu gösteren ama karısına da psikolojik baskı yapmayan profile uymalıdır.

​Dürüstçe konuşmak gerekirse, zengin veya güçlü bir erkeğin karşısındaki kadının neye geldiğini anlamak her zaman kolay olmuyor. İnsanlar bazen kendi çıkarları uğruna bir maske takıp seni aynalayabilir.

​Ayrıca, aradaki denklik unsuru da çok önemlidir. Eğer adam çok zengin ve güçlü olsa da kadın onun kadar denk değilse, daha aşağıdaysa, bu durum erkeğin her zaman tehlikede olduğunu gösterir. Fakat kadın da adam da kendi alanlarında gerçekten başarılıysa ve güce sahipse, bu bir denklik oluşturur ve kadının adamın gücünü sömürme ihtimalini düşürmüş olur.

​Son olarak, gaylerin kadınlarla olan dostluğunu, zararsız ve huylarına giden erkek tipinin canlı bir örneği olarak değerlendiriyorum. Onları erkek olarak değil, kadın gibi görüyorlar. Bu noktada iki kadın arasındaki husumet veya çekişme de geylerden aldıkları enerjide yoktur, çünkü geyler diğer kadına karşı herhangi bir kadınsal rekabet içine girmezler.

​Sonuç olarak, güç her zaman zehirlemeye, zehirlenmeye yol açabilir. Gerek gücün sahibini gerekse ona yaklaşanı zehirleyebilir.

Görüntülenme: 36

Sınırları Aşan Türk: Murat Yıldırım, Eva Green ile Aynı Filmde!

Valla şimdi izledim filmin fragmanını. Şok oldum resmen. İlk defa çok yaşlanmadan Avrupa’da ve dünya sinemalarında gösterime girecek ve ünlü bir kadın yıldızla başrolde boy gösterecek bir yerli erkek oyuncu görüyorum. Tebrik ediyorum Yıldırım’ı.

​Murat Yıldırım ve Eva Green’i aynı projede görmek resmen beni mest etti! Yıllardır takip ettiğimiz Murat’ın Asi, Aşk ve Ceza ve Suskunlar gibi dizilerle başlayan yolculuğu, Ramo ile büyük bir çıkış yakalamıştı; şimdi ise uluslararası arenada boy gösteriyor ve hele bir korku-gerilim filminde başrolde olması, onun oyunculuk yeteneğinin farkına varıldığının en büyük kanıtı. Ben her ne kadar oyunculuğunu çok çok övemesem de demek ünlü yönetmen onda o ışığı görmüş.

​Eva Green zaten o gizemli bakışları ve güçlü duruşuyla her rolüne bambaşka bir hava katıyor; Bernardo Bertolucci’nin The Dreamers filmiyle sinemaya adım attığı günden beri, Casino Royale ve Penny Dreadful’daki performanslarıyla hayranlık uyandırmıştı bende. Filmin fragmanını izledikten sonra vizyon tarihini sabırsızlıkla bekleyeceğim, bu yapım şimdiden takip edilmesi gerekenler listemin ilk sırasına yerleşti. Ayrıca filmin İstanbul ve Mardin’de çekilmiş olması, o yerel dokuyu uluslararası bir vizyonla buluşturması da bence ayrı bir güzellik. Bahman Ghobadi’nin çıkardığı işi görmek için sabırsızlanıyorum. Kesinlikle herkesin radarında olması gereken, vizyona girdiği an ses getirecek bir şaheserle karşı karşıyayız.

​Kim tutar seni bundan sonra be Yıldırım! Göster kendini, Türk milleti seninle 🙂

Görüntülenme: 32

Sınanmamışlığın kibriyle sınanmak

Başkasının yangınına uzaktan bakıp “Ben olsam hiç yanmazdım” demek çok kolaydır. Ancak bir zorluğun, acının ya da karmaşık bir ilişkinin içinde olmadan verilen kararlar yalnızca birer varsayımdan ibarettir.  Kendinizi başkalarından “daha güçlü” ya da “daha akıllı” zannetmeden önce durup düşünmenz gerekir: Gerçekten doğru mu davrandınız, yoksa henüz o noktadan sınanmadınız mı?

​Sınanmamışlığın kibri, bilmediğimiz konularda başkalarını kınama ve küçümsemenin de başlangıç noktası kesinlikle. “Bekar’a karı boşamak kolaydır” derler. Ya da yıllar önce Deniz Seki’nin Bayhan’a kendince çok etik ve ahlâkî bir tavırla yüklenmesi gibi. Yıllar sonra kendisinin de cezaevine girmesi, hayatın bizi nasıl sınayabileceğini gösteren çarpıcı bir örnek değil de ne?

​Bilmediğimiz ve anlamadığımız hiçbir konuda, ne kadar empati yaparsak yapalım, insanlara doğru yolu gösterme becerimiz yok. Sadece sabretmelerini, ya da olaya farklı bir bakış açısıyla bakmalarını tavsiye edebiliriz. Gerçekten ne istediklerini, vicdanen nasıl rahat olacaklarını sorarak ya da bundan sonrasıyla ilgili bütün kararları kendilerinin alması gerektiği ve sonuçlarına da katlanmaları gerektiğine dair tavsiyelerde bulunabiliriz.

​Sınanmamışlığın kibri ile sınanan kişinin çevresine söylediği cümleler şöyledir mesela:

​”Sana bu kadar değersiz hissettirenin peşinden nasıl koşarsın ya, onursuz musun sen! “

​”Bu tavır trip bana yapılsaydı hayatta affetmezdim.”

​”Ben de çok acılar çektim ama hiç böyle bitmedim, biraz güçlü olun Allah aşkına! “

​”Sana böyle davranılmasına sen izin veriyorsun.”

​”Depresyona falan atmayın oğlum top’u, her şey kafaya takarsan işin iş”

​İşte bu yüzden, Allah hiçbirimizi sınanmamışlığın kibriyle sınamasın.

Görüntülenme: 31

Bir Eğitim Efsanesinin Karanlık Yüzü: Rousseau Çocuklarını Neden Terk Etti?

Hepimiz zaman zaman söyledikleriyle yaptıkları birbirini tutmayan insanlarla karşılaşımışızdır.

Meselâ bu tiplerden biri de Jean-Jacques Rousseau.

Eğitim üzerine yazdığı eserlerle çığır açan, çocukların doğasına saygı duyulması gerektiğini savunan bir düşünürün, kendi öz çocuklarına ne yaptığını öğrendiğimde gerçekten büyük bir şok yaşadım. İnstagram da gezinirken kitap penceresi isimli bir sayfada gördüm bu bilgiyi. Başta inanmadım. Çünkü sosyal medyada ki her bilgi teyide muhtaçtır. Sonra ufak bir araştırma ile emin oldum. Herif gerçekten çocuklarının tamamını ölüme terk etmiş! Şimdi bu yazıda, çocuk eğitiminin öncüsü sayılan Rousseau’nun kendi hayatındaki o büyük çelişkiyi sizlerle paylaşmak istiyorum.

​Rousseau’nun bu sarsıcı hikâyesi, Paris’te yaşadığı dönemde Thérèse Levasseur adında bir kadınla tanışmasıyla başlıyor. Thérèse zamanla onun hayat arkadaşı olmuş ve ilerleyen yıllarda evlenmişler. Rousseau’nun kendi aktardıklarına göre, yaklaşık 1746 ile 1752 yılları arasında Thérèse beş çocuk dünyaya getirdi. Ancak hikâyenin acı ve karanlık tarafı tam da bu doğumlarla birlikte şekillenmeye başladı.

​Tüm bu yaşananlar bir tarihçi iddiası ya da kulaktan dolma bir dedikodu değil; olayı bize doğrudan anlatan kişi Rousseau’nun kendisi. Yazar, meşhur İtiraflar adlı eserinde beş çocuğundan da açıkça söz etmiş. Rousseau’nun anlattığına göre, doğan çocukların tamamı doğumlarından çok kısa bir süre sonra Paris’teki bir kimsesiz çocuklar kurumuna, yani Hôpital des Enfants-Trouvés adı verilen terk edilmiş bebeklerin kabul edildiği bakımevine bırakılmış.

​Peki bu herif bu bebekleri nelerin beklediğini biliyor muydu? Muhtemelen evet. Çünkü o dönemde bu tür kurumlardaki koşullar son derece ağırdı, hastalıklar yaygındı ve bebeklerin hayatta kalma ihtimali oldukça düşüktü. Nitekim Stanford Encyclopedia of Philosophy bu durumu özetlerken, 18. yüzyıl Fransa’sında bir çocuğun bu kurumlara bırakılmasının onlar için neredeyse kesin bir ölüm anlamına geldiğini vurgulamış. Çocukların kesin akıbeti bugün bile tam olarak bilinmiyor; bu yüzden “beşi de kesin öldü” demek tarihsel olarak doğru olmasa da, durumun ne kadar vahim olduğu ortada.

​İşin en aldatıcı ve çelişkili kısmı ise tüm bu olaylardan birkaç yıl sonra gerçekleşti. Takvimler 1762’yi gösterdiğinde Rousseau, belki de pedagoji tarihinin en önemli eserlerinden birini yayımladı: Émile ya da Eğitim Üzerine. Kitabında eğitimde devrim yaratacak harika fikirler savunuyordu. Ona göre eğitim, çocuğun doğal gelişimine kesinlikle uygun olmalıydı; çocuklar sadece emir dinleyen pasif figürler olmamalı, ezberci eğitim terk edilip çocuk deneyerek ve keşfederek öğrenmeliydi. Ancak ne acıdır ki, eğitimde çığır açan ve çocuğun doğasına saygı gösterilmesini savunan bu adam, kendi beş çocuğunun hiçbirini büyütmedi ve onlara tek bir gün bile babalık yapmadı.

​Bir yanda çocuk eğitimine yön veren dahiyane teoriler, diğer yanda yetimhane kapısına bırakılan beş bebek…

Peki sen bu konuda ne düşünüyorsun şimdi? Çocuklarına zerre merhamet etmeyen, onları başından atan bir düşünürün eserlerini değerlendirirken, kendi özel hayatındaki bu büyük çelişkiyi göz önünde bulundurmalı mıyız? Yoksa  “aman canım, adam yapmış bir hata, önemli olan bize açtığı o ufuk” gibi aptalca bir kabule mi yaslanmalıyız?

Görüntülenme: 34

Huzur mu, Onur mu? O Masadan Kalkma Cesareti.

Arşivimde her zaman sakladığım bir fotoğraftır o an: Albert Einstein’ın bir odada, karısının karşısında çaresiz, bitkin ve boş bakışlarla oturuşu… Koskoca bir bilim profesörünün; herkes kendisine muazzam bir saygı ve hürmet gösterirken, kendi karısından kimbilir hangi uyduruk mesele yüzünden azar veya trip yediği o an!

​Allah’ım, biz nasıl oluyor da duygularımız yüzünden bu kadar aciz bir duruma düşebiliyoruz? İnanmak gerçekten çok zor. Tarihte de hep böyle olmadı mı zaten? Nice koçyiğitler, krallar, padişahlar sırf delicesine sevdikleri için kadınlarının karşısında birer köleye dönüştüler. Bir çeşit muhtaçlık ve “Onsuz yapamam” düşüncesiyle, sırf onları mutlu edebilmek adına kendi sınırlarının kademe kademe ihlal edilmesine göz yumdular…

​Tabii bu döngü, seven bir erkek için sevdiği kadının karakterine bağlı olarak ya dünyada bir cennete dönüşüyor ya da cehennem daha bu dünyadayken en harlı yangınlarla başlıyor. Peki, arada bu döngüyü kıran adamlar çıkmıyor mu? Elbette çıkıyor; tıpkı Johnny Depp gibi…

​Görselde gördüğünüz, popüler kültürün ikonik yüzü ve sinemanın en karizmatik oyuncularından biri olan Johnny Depp; mahkeme salonunda, ilişkideki mağduriyetin, algı yönetiminin ve psikolojik savaşın tam ortasında, kürsüde duruyor.

​Bu iki resim bana tek bir şeyi hatırlattı: Bir erkeğin ne kadar zeki, ne kadar başarılı ya da ne kadar karizmatik olduğunun hiçbir önemi yoktur; kadınlar karşısındaki duruşu ve sınırlarındaki netlik, onun gerçek gücünü belirler.

​Peki, evrenin en büyük denklemlerini çözen zihinler veya milyonları peşinden koşturan adamlar bile nasıl oluyor da kendilerini bu duygusal kapana kısılmış bulabiliyor?

​Einstein Duruşu (Sessiz Kabulleniş ve İçsel Kaçış)

​Einstein modeli; çatışmadan kaçınan, huzuru korumak adına, “aman yuvam dağılmasın hem elalemin ağzına sakız olmayalım” düşüncesi ile sürekli taviz veren ya da duygusal baskı karşısında kendi zihnindeki güvenli limanlara çekilen erkeği temsil eder. Görseldeki gibi; kadın üstte otoriter bir duruş sergilerken, erkek masada sessizce oturur. Bu erkek tipi, ilişkideki manipülasyonu fark etse bile “düzeltmeye çalışmak” veya “kavga etmemek” adına fırtınanın geçmesini bekler. Ancak kaçınmak sorunu çözmez; sadece erkeğin kendi evinde bir kiracı gibi hissetmesine yol açar.

​Depp Duruşu ise duygusal karmaşa ve geç gelen radikal yüzleşmenin resmidir. Depp modeli  tutkulu, duygusal ve empatik erkeği simgeler. Bu erkek, ilişkideki toksikliği ve manipülasyonu ilk başta tutku veya sevgi sanarak tolere eder. Ancak zamanla öyle bir noktaya gelir ki, yaşadığı şeyin bir ilişki değil, kendi benliğini ve itibarını yok eden bir mahkeme salonu olduğunu anlar. Depp’in duruşu; bedeli ne olursa olsun gerçeği ortaya koymak için o kürsüye çıkma zorunluluğudur.

​Kadınların Manipülasyon Cephaneliği: Erkeğin Zihni Nasıl İğdiş Edilir?

​Kadınlar ile erkekler arasındaki psikolojik savaşta kadınların en güçlü silahı, erkeğin mantığına değil, duygularına ve vicdanına oynamalarıdır. İlişkilerde sıkça karşılaştığımız bazı manipülasyon yöntemlerini şöyle sıralayabiliriz:

  • ​Algı Yönetimleri (Gerçeği Çarpıtma): Erkeğe yaşadığı şeyin kendi suçu olduğunu, olayları aşırı mübalağalı algıladığını hissettirmek. Erkek bir süre sonra kendi hafızasından ve mantığından şüphe etmeye başlar.
  • ​Mağdur Rolü ve Suçluluk Duygusu metazorileri: Kadının kendi hatalarını perdelemek için anında “mağdur” pozisyonuna geçmesi; erkeğin koruma ve yetersizlik hislerini tetikleyerek onu sürekli savunma durumunda bırakması.
  • ​Toplumsal ve Çevresel Baskı: Erkeğin imajını, itibarını veya sosyal çevresindeki duruşunu tehdit ederek onu kontrol altında tutmak.
  • ​Sınır Testleri: Erkeğin “hayır”larına kademeli olarak saygısızlık ederek alanını adım adım daraltmak. Amaç, erkeğin otoritesini ve masadaki ağırlığını eritmektir.

O zaman ​”Yeter Artık!” Deyip Masadan Kalkabilecek Erkek Kimdir?

​Her erkek o masadan kalkamaz. Bir erkeğin o masadan kalkabilmesi için entelektüel zekaya (IQ) değil; öz-saygıya ve radikal bir cesarete ihtiyacı vardır.

  • ​Einstein Tipi Erkek: Asla kalkamaz o masadan. Çatışmadan kaçınan, pasif-agresif tepkiler veren erkek, masadan fiilen kalkmak yerine zihnen kalkar. Yan yana oturmaya devam ederler ama aralarında kilometrelerce mesafe vardır. Bu bir duruş değil, teslimiyettir.
  • ​Masadan Kalkabilen Erkek: Kendisine olan saygısını, ilişkinin veya kadının sunduğu konforun üzerinde tutabilen erkektir. Bu erkek modelinde şu farkındalık oluşur: “Seninle var olmadım, seninle yok olmayacağım.”

​Erkekte “Yeter artık!” nidası bir gecede patlamaz; bir birikimin sonucudur. Erkek şu üç kritik eşiğe ulaştığında o masayı devirip kalkacak cesarete ulaşır:

  1. ​Sınırlarının tamamen ihlal edildiğini ve öz-saygısının bittiğini gördüğü an: Artık sevildiğini değil, sadece kontrol edildiğini ve kullanıldığını hissettiği an.
  2. ​Yalnız kalma korkusunu yendiği an: Pek çok erkek yalnız kalmaktan, düzeninin bozulmasından veya “kötü adam” ilan edilmekten korktuğu için o masada kalır. Ne zaman ki yalnızlığın, kötü bir birliktelikten yüz kat daha huzurlu olduğunu anlar; işte o zaman cesaret gelir.
  3. ​Bedeli göze aldığı an: Johnny Depp örneğinde olduğu gibi; kariyerini, itibarını, parasını veya kamuoyunun ne diyeceğini umursamayı bıraktığı, “Gerçek neyse çıksın, bedeli neyse öderim!” dediği an o erkek özgürleşir.

​Bir ilişkide kadın manipülasyon yapabilir; bu insani bir zaaftır. Ancak asıl soru şudur: Sen o masada ne kadar süre oturacaksın?

​Einstein gibi zihninin içinde saklanarak fotoğraf makinelerine çaresiz bakışlarla yardım ister gibi bakıp poz mu vereceksin; yoksa Depp gibi bedeli ne olursa olsun, tüm gücünle sarıldığın gerçeğinle yüzleşip o masadan kalkmayı mı seçeceksin?

​Unutma ey sevgili erkek okur; bir erkeğin karizması kazandığı zaferlerle değil, huzurunu ve saygınlığını korumak adına terk edebildiği masalarla ölçülür.

Görüntülenme: 41

Yıldızların Evrimi ve Geleceğin Duayenleri: DiCaprio, Gosling ve Pattinson.

Bu aralar Robert Pattinson’ın ne kadar çok filmde oynadığını farkettiniz mi sizde? Gerçekten bu yıl inanılmaz hareketli bir dönemi var Pattinson’un. “The Drama” ve “The Odyssey” filmlerinden sonra, Eylül ayında vizyona girecek olan “Primetime” ve merakla beklenen “Dune: Part Three” ile birlikte bu yıl dört büyük yapımda yer almış olacak.

​Açıkçası bu adamın Twilight sonrasındaki gelişimini, Leonardo DiCaprio’nun Titanic’ten sonraki o muazzam dönüşümüne çok benzetiyorum.

Ama arada unutmadan Ryan Gosling’i de saymam lazım; farklı karakterleri oynayabilme cesareti ile.

​Ryan Gosling’in “The Notebook”tan sonraki çıkışı ve o günden bugüne “Drive” ve “La La Land” gibi bambaşka rollerde ne kadar çok yönlü bir oyuncu olduğunu kanıtlaması harika!

​Üçünü kıyaslarsak, bana göre bu işin bir numarası kesinlikle DiCaprio. Adamın rolleri birbirinden o kadar alakasız ki, Titanic’i nasıl unutturduysa, “The Aviator” ve “The Departed” gibi filmlerle de zirveye çıktı.

​Pattinson’a gelirsek, onu üçüncü sıraya oturtuyorum. Cünkü en arkadan cesareti ile Caprio ve Gosling in yolundan gitmesi ile. Yoksa oyunculuk olarak kötü değil tam tersi üstüne her yapımda yeni birşeyler ekliyor. Tip’i çok yakışıklı değil ama o köşeli yüzü ve soğuk duruşu, “Twilight”tan sonra “Cosmopolis,” “Good Time,” “The Lighthouse” gibi cesur ve bağımsız filmlerde, hatta “The Batman” gibi dev yapımlarda bile etkileyici bir hissiyat yaratıyor.

​Bence bu üç isim de önümüzdeki 15 yılın kesinlikle duayen yıldızları olacak. Al Pacino, Robie wiiliams, Dustin Hoffman, Mel Gibson, Denzel Washington, Brad Pitt ve Robert De Niro gibi isimler nasıl Hollywood kültüründe kalıcı bir yer edindiyse, bunlar da aynı şekilde duayen oyuncular listesine girecekler.

Görüntülenme: 28

Her Şeyi Bilen Ama Hiçbir Şey Söylemeyen “Genel” Durumlar

Biliyor musun, genellemeler üzerine biraz kafa yorunca işin rengi değişiyor. Mesela aklıma hemen Nietzsche’nin o meşhur sözü geliyor: “Tüm genellemeler yanlıştır.” Ama bu dahil bütün genellemeler yanlıştır dediği için işin içinde bir paradoks var, felsefi boyutu çok derin!

​Biz genellemeyi neden yapıyoruz dersen, bir konunun içinde genelin, çoğunluğun veya kabul görenin bu olduğuna dair somut veriler için yapılan anketleri, araştırmaları ve bilimsel çalışmaları ortaya koyup buna genel diyoruz. Aslında bu o genellemenin verdiği sonucun verinin yüzde yüz doğru olmadığını bize gösteriyor. Çünkü çoğunluğun ve her şeyin yüzde yüz mutabık kaldıği doğrular değil bunlar.

​Bunu ne zaman düşünsem, Cem Yılmaz’ın yıllar önce yaptığı o genelev esprileri geliyor aklıma. “Genel” sözcüğü dilimizde öyle bükülüyor ki, bazen bir kurumu bazen de bambaşka bir durumu anlatıyor. Genel kültür mevzusu da bununla bağlantılı; herkesin bildiği popüler şeylere odaklanarak kendimizi övmemize yarıyor. Aslında her durumun kendine özgü koşulları olduğunu unutmamak ve kritik düşünceyi elden bırakmamak, genellemelerin tuzağına düşmekten kaçınmanın en önemli yolu

Yani genel olarak 🙂

Görüntülenme: 33

Güç Mü, Samimiyet Mi? Spiderman Ve Superman Karşılaştırması

Çizgi roman dünyasının en tepesindeki iki kahramana, Örümcek Adam ve Superman’e bakıyorum da, aralarındaki fark beni hep düşündürmüştür. ‘Spider-Man: Brand New Day’ filmiyle gişede rekor kıran bir başarıya imza atıldığını gördük. Bu durum Örümcek Adam’ın neden bu kadar sevildiğini yeniden sorgulamama neden oldu. Kabul edelim, Superman bu evrenin en güçlü adamı ama gişede ya da senaryo gereği bir türlü Örümcek Adam’ı geçemiyor.

​İnsanlar süper kahramanda karizma ve güçten ziyade, en az güç kadar, insani özellikler, hatalar ve kendinden bir şeyler buluyor. Peter Parker, gençliği, bitmek bilmeyen maddi sıkıntıları ve teyzesine olan bağlılığıyla tam bir mahalle sakini. Onun bu insani ve —nasıl desek— ‘ezik’ halleri; süssüz ve samimi duruşu, onu süper güçlerine rağmen bizden biri olduğunu o kadar güzel hissettiriyor ki, Superman’in kusursuzluğu yanında çok daha samimi ve erişilebilir kalıyor.

​Ayrıca, Superman’in sarsılmaz ahlaki duruşu ve kusursuz tavırları—bu dünyadan olmadığını zaten belli etse de—sanki geldiği gezegendeki insanların bizim dünyamızdaki insanlardan daha ahlaklı ve erdemli olmasından kaynaklandığı izlenimini veriyor, bu da onun duruşuna bambaşka bir derinlik katıyor.

​Tüm bu unsurlar bir araya geldiğinde—özellikle izleyiciyle kurduğu o sıcak ve samimi bağ—Örümcek Adam’ın sadece bugünü değil, geleceği de domine edeceğini ve gişedeki liderliğini sürdüreceğini tahmin etmek hiç de zor değil. Üstelik Tom Holland’a Zendaya’nın da eşlik etmesi—ki gerçek hayatta da birlikteler—bence bu birlikteliğin de filmin başarısına ve gişesine olumlu bir etkisi oldu.

​Bunlar, filme gitmeden önceki fikirlerim. Bakalım, filmi izledikten sonra eklemeler yapacak mıyım, ona göre bakacağız artık.

Görüntülenme: 41

Ertelediğimiz Hayatlar: Başlangıçların Korku Ve Umut Karması

Konfor Alanından Çıkış: Yeni Bir Sayfa Açmanın Psikolojisi

Yeni bir sayfa açmak, insan doğasının en güzel ama aynı zamanda en karmaşık dürtülerinden biri bence. Hayatımızın bir döneminde radikal bir karar alır, yepyeni bir yola adım atmak isteriz. Ancak bu yeni yolculuğa çıkmadan önce zihnimiz bizi durdurmak için elinden geleni yapar. Çünkü her yeni başlangıç, geride bırakılan bir geçmiş demektir.

​Alışkanlıklarımızın konfor alanından çıkmak, bilinmezliğe adım atmaktan çok daha güvenli gelir. Kötü de olsa bildiğimiz bir düzeni, iyi olacağını umduğumuz ama henüz görmediğimiz bir belirsizliğe tercih ederiz. Bu yüzden ertelemek, değişimin getireceği sorumluluktan ve olası risklerden kaçmanın en kolay yoludur aynı zamanda.

​Aslında çoğu başlangıcımız, bizi rahatsız eden, geren veya aşağı çeken bir durum ya da sıkıntıdan kaçmak için bir adım olabilir. Tamamen değiştirmeye veya sıfırdan başlamaya gerek yok; mevcut sıkıntılı durumdan uzaklaşmanın getirdiği rahatlık da başlı başına güzel bir başlangıçtır.

Görüntülenme: 39

Yargılamayan Bir Dilin Gücü: Makul Öneriler Sunmak

Hayatta hep birbirimize öneriler sunuyoruz, ama bunu genellikle bir eleştiri gibi algılatabiliyoruz.

​Makul bir öneride bulunmak, karşı tarafın ihtiyacını doğru anlamaktan başlar. Doğru zamanda ve onun faydasına odaklanarak konuşmak, tavsiyemizi bir yaptırımdan çok, bir destek haline getirir.

​”Yapmalısın” veya “etmelisin” demek, direnç yaratır. Bunun yerine, “bence” diyerek bir seçenek sunmak her zaman daha etkilidir.

​Aynı nehirde iki kez yıkanamayacağımızı söyleyen Herakleitos gibi, fikirlerimizin de değişime uyum sağlaması gerekir. Mevlana’nın dediği gibi, ne kadar bilirsen bil, söylediklerin karşındakinin anlayabileceği kadardır.

​Unutmayın, makul bir tavsiye vermek, karşınızdakini kontrol etmek değil, ona destek olmaktır. Empati ve doğru üslupla sunduğunuz her öneri, ilişkilerinizi güçlendirir ve daha sağlıklı iletişimler kurmanızı sağlar.

Görüntülenme: 39

Hoşgeldin Mohammad Salah

Galatasaraylı bir futbolsever olarak bu transferi hayranlıkla izliyorum. Muhammed Salah’ın Karadeniz’e adım atması, kulübünün sadece Türkiye’de değil, tüm dünyada adından söz ettirecek büyük bir adım. Onu tribünlerde coşkuyla karşılarlarken gördüğümde, içindeki o derin bağlılığı ben bile hissettim açıkçası. Salah’ın saha dışında da disiplinli olması, karakteri, onun efsanevi Gheorghe Hagi gibi unutulmaz bir iz bırakacağına dair olan inancımı güçlendiriyor.

​Trabzonspor’un bugüne kadar böyle dünya çapında bir yıldızı kadrosuna kattığını hatırlamıyorum; bu, kulüp tarihindeki en büyük hamlelerden biri. Finansal detaylara bakarak, Mohamed Salah’ın yıllık 10 milyon Euro maaş ve 7 milyon Euro imza ücretiyle, toplamda yılda 17 milyon Euro kazanacağı bilgisini yazımıza ekleyebiliriz. Bu, transferin büyüklüğünü ve Trabzonspor’un bu hamle için ne kadar büyük bir bütçe ayırdığını gösteren çok etkileyici bir detay.

​Hoş geldin Muhammed Salah!

Görüntülenme: 38

Senin Enerjin Değerli: GAST ile Kendi Alanını Savun

Günümüzde sanrısal eleştiri ve empati yoksunluğu gibi toksik davranışların ilişkilerimizi nasıl dibe çektiğini değiştirdiğini çok net görüyoruz değil mi? . Sosyal medyadan toplumsal hayatın her alanına kadar çarpıtılmış değerlerle karşılaşıyoruz. Gerçek dediğimiz şey artık eğilip bükülebilen, çarpıtılabilen bir algıyı ifade ediyor çoğumuz için. İzafiliği ise nirvanaya ulaştı abartısız!

​Tam da bu noktada, vicdanlı ve öz farkındalığı yüksek olan iyi insanın bir şekilde kendini koruması gerekiyor. Bilim insanlarının psikologların bu konuda geliştirdiği metotları var. Ve bu metodları kısaca G.A.S.T olarak özetlemişler.

Şöyle ki;

Gözlemle: Öncelikle dur ve izle. Karşındaki kişinin amacı gerçekten iletişim kurmak mı, yoksa seni dramaya çekmek mi? Reaksiyon vermeden önce durumu tarafsızca gözlemlemek en büyük güçtür.

​Alan Koy: Sınır çizmek bencilce değil, ruh sağlığını koruma biçimidir. Herkesin hayatında kapladığı yeri ve mesafeyi belirleme hakkı sana ait.

​Savunma Yapma: Toksik insanlar tartışmadan beslenir. Haklılığını kanıtlamaya çalışarak enerjini tüketme; bazen gri kaya gibi tepkisiz kalmak en iyi cevaptır.

​Tamamen Uzaklaş: Eğer bir ilişki sürekli sana zarar veriyor ve tükenmişlik hissi yaratıyorsa, o bağı koparmak ya da minimuma indirmek hayatın kalitesini anında artırır.

​Unutma, herkesi memnun etmek zorunda değilsin ve her insan hayatının sonuna kadar yanında kalmak zorunda değil. Kendi enerjini korumak, kendine verebileceğin büyük bir hediye.

​O zaman ey okur, toksik insanlara karşı G.A.S.T’la mücadele etmeye hazır mısın?

Görüntülenme: 46

Özgün Yaratılışın Tasfiyesi ve Tek Tip Güzellik Dayatması

Doğduğumuz andaki halimiz, yani genetiğimiz bize sunulan o kusursuz yaratılış mucizesi, adeta biricik bir sanat eseri. Ama gelin görün ki, modern dünya bu gerçeği unutturmak için elinden geleni yapıyor. Her halimizle güzel olan o doğal halimiz, sistemin tek tip pazarlama kalıplarına uymadığı için adeta çöp kutusuna atılıyor.

​Eskiden Angelina Jolie veya Cindy Crawford gibi birkaç popüler yüz vardı ama onlara benzemeye çalışmak akıldan bile geçmezdi; çünkü o figürler tekil örneklerdi ve ulaşılması çok güçtü. Ne bugün ki estetik teknoloji üst seviyedeydi ne de bu tip operasyonlar için istenen ücret ucuzdu şimdi ki gibi. Şimdi ise bize belirli bir karakter yerine, standartlaştırılmış beden ölçüleri ve Avrupai yüz hatları dayatılıyor. Adeta seri üretim birer fabrika ürününe dönüştürülmeye çalışılıyoruz.

​Önümüze sunulan o kusursuz bedenler ve altın oran yüzler, öyle güçlü bir baskı yaratıyor ki üstümüzde, bunlara benzememek için olağanüstü bir iradeye sahip olmak gerekiyor. Modelin bu olduğu, örnek insanın tarifinin buraya çizildiği ve herkesin bu tarife uymaya çalıştığı bir dünyada yaşamak, insanı kendi özünden uzaklaştırır hale getirdi. Kıyafetlerden vücut hatlarına ve yapılan spora kadar her şey, genetiğimize ve orijinal halimize uymayan bu tek tip modele göre şekillenir oldu. Sonunda ise kendi doğallığını yitirerek birbirinin kopyası haline gelen, adeta çakma insanlara dönüşen bir kalabalık ortaya çıktı.

​Ama bize bu dayatılan baskıyı kırmanın bir yolu var: Doğal güzellik ve standartların dışında farklı yüzlere ve vücut hatlarına sahip insanların ortaya koyduğu kaliteli işler, vizyon ve iletişim dili, bu kalıpları yıkmak için bize çok güzel destek sağlayabilir. Belirtilen kalıplara uymayan ünlülerin, belirli vücut hatlarına sahip olmayan tanınan kişilerin toplumda daha fazla şey başarması, bir alanda isim yapması, bizim bu standart kalıplara karşı olan bakışımız üzerinde çok etkili bir baskı yaratır. Bu noktada tipten ziyade insanın ortaya koyduğu ürün, sanat eseri, bilimsel eser veya sportif faaliyetteki başarı ön plana çıkar. Bu dayatmalardan kurtulabilmemiz için, standart kalıpta olmayan insanlara daha fazla sorumluluk düşüyor. Çünkü bu kalıpları yıkmak, bize dayatılan moda ve imaj gibi tetikliyicilerden bizi kurtaracak olan şey, standartlara uymayan ama hayatta çok başarılı olan, örnek rol model olan insanlardan geçiyor.

Sonuç olarak bizlere düşen şey, mevcut fiziksel yapımızı yüz hatlarımızı, mümkün olan beslenme ile gerekli kaslarımızı her zaman esnek ve dinç tutacak egzersizlerle desteklemekten başka bir şey değil..

Görüntülenme: 41

Simbiyozdan Parazitizme: İlişkilerde Güç Dengesi ve Özdeğer Meselesi

Sevgili okur, gel de doğadaki o malum timsah ve kuş hikayesine biraz yakından bak. Hani şu yazının görselinde ağzını açıp dişlerini temizleten timsah var ya; işte o, bizim modern hayattaki gizli narsistin tıpkı kendisidir. Kuş ( kürdan kuşu diye bilinir veya İngilizce adıyla Egyptian Plover – Mısır Cılıbıtı) ise zavallı bir iyiniyetle “karnımı doyururum” diyerek yanaşır yanına; timsah da bu zayıflığı bildiğinden, sadece ağzını açıp bekleyerek işini gördürür. Anlayacağınız, menfaatin temel oluşturduğu bu düzen, yalnızca doğada değil, insan ilişkilerinde de ortalıkta dolaşmaktadır.

​İşin ironik kısmı şurada: Kuş, aslında doğada kendi başına daha büyük avların peşine düşüp çok daha fazlasını elde edebilme ihtimaline karşın, timsahın sunduğu o hazır tezgaha razı olur. Eline geçenin ne kadar kısıtlı olduğunun farkındadır ama “zahmetsiz lokma” diyerek bununla idare etmeyi seçer. Konfor zannettiği o durum, aslında kendi potansiyelini elleriyle harcamasından başka bir şey değildir.

​Bu durumu kendi hayatımıza uyarlarsak; etrafınızda sürekli sizi eleştiren, fakat ara sıra fırlattığı ufacık bir övgüyü sanki büyük bir lütufta bulunuyormuş gibi sunan biri var mı? İşte o kişi, hayatınızın timsahıdır. Siz, “demek ki bunu hak ediyorum, sonunda beni onaylayacak” diyerek her tavrına boyun eğersiniz; o ise sizin enerjiniz üzerinden beslenmeye devam eder. Tıpkı doğadaki kuş gibi, daha iyisini hak ettiğinizi unutup o ufak kırıntılara razı olursunuz ve adına da “ilişki” dersiniz.

​Netice kelam; timsah ile kuşun bu menfaate dayalı dansı, kimi zaman vahşi doğada kimi zaman da en yakınımızda sessizce sürüp gider. En doğrusu, insanın kendi kıymetini bilmesi; kendisini tüketen o narsist yapılara sırt çevirip kendi gökyüzünde özgürce kanat çırpabilmesidir.

Görüntülenme: 40

Serçe Parmak ve Vicdan: Görünmeyen Gücün Denge Noktası

Serçe parmağın önemini anlatan bir yazıya denk gelmiştim. Yazıda, bu minik parmağın hayatımızdaki kritik işlevi öyle güzel vurgulanıyordu ki, bir an durup düşündüm: “Hayatımızda başka olmazsa olmaz ortada görünmeyen ama aslında çok önemli ne var?” Bu sorunun cevabını ararken aklıma doğrudan vicdan geldi. Vicdan, tüm insanlığın içinde bizi aslında dünyada iyi kılan, insanlarla iyi ilişkiler kurduran, hayatımızı düzelten, merhamet, şefkat, empati, pişmanlık  ve adalet gibi duyguları besleyen soyut kavramın adıydı.

​Genellikle elimizin en zayıf ve işlevsiz parçası gibi görünen serçe parmağımız, anatomik olarak elin kavrama gücünün belkemiğidir aslında. Ona gereken desteği vermeden ağır nesneleri tam güçle kavramak neredeyse imkansızdır. İşte içimizdeki vicdan duygusu da tıpkı bu serçe parmak gibidir; görünmezdir, varlığı sadece en hayati ve kritik anlarda hissedilir ama karakterimizi ayakta tutan, hayatın sorumluluklarını taşırken bizi dengeleyen en güçlü vicdani motordur.

​Nasıl serçe parmak üstüne düşen görev olduğunda hemen sorumluluk alıp ortaya çıkıyorsa, insan da hayatında merhamet, şefkat ve adalet gibi temel erdemleri ortaya çıkarmak için vicdanını kullanır. Yani nasıl serçe parmak kesildiğinde bir şeyleri kavrayamıyorsak, sosyal hayatımızda ve yakın ilişkilerimizde de vicdanı kullanmadan yaptığımız her iş yarım kalır. Sonuçta, serçe parmağımızın bedensel gücümüzü tamamlaması gibi, vicdanımız da karakterimizin ve ahlaki duruşumuzun sarsılmaz dengesini oluşturur. Serçe parmağınızı ve vicdanınızı her daim korumamız dileğiyle..

Görüntülenme: 70

Kalabalığın İçinde Kendini Bulmak: Anti-Tüketim Manifestosu

Züppe etkisi ve Veblen etkisi, tüketim alışkanlıklarını inceleyen önemli sosyo-ekonomik kavramlardır. Züppe etkisi, bir ürünün değeri herkesçe erişilebilir olmaması veya fiyatının çok yüksek olmasıyla alakalıdır; ürün popülerleştikçe üst gelir grubundaki tüketicilerin ona olan ilgisi azalır. Veblen etkisinde ise, fiyat arttıkça malın gösteriş yapma amacıyla daha çok talep görmesi söz konusudur.

​Hayatın her alanında—bir restorandaki lezzette, raftaki teknolojik eşyada, kütüphanemdeki kitapta—ben kalabalığa karışıp herkesleşmek istememişimdir. Mesela yıllar önce Matrix filmini vizyona girdikten yaklaşık beş yıl sonra izlediğimi, ya da Michael Jackson’ın lise yıllarımda çıkardığı albümü yaklaşık iki yıl sonra aldığımı hatırlıyorum. Herkesin aynı yöne aktığı bir nehirde yüzmek yerine, kendi akıntımı yaratmayı seçiyorum bi bakıma.

​Hatta diyorum ki ; insanlar benim gibi davranırsa, aslında fiyat politikaları inanın çok farklı olur. Bir ürün yeni çıktı diye, popüler bir markanın son modeli çıktı diye hemen o modele yönelmek o ürünün otomatikman fiyatını arttırır mesela. Bunun yerine biraz bekleyip satın alarak ya da belli bir süre satın almadığında orada üretici de şunu fark etmiş olacak: toplum artık çok bilinçli, fiyat yüksekken almıyor, ben de bunun fiyatını en son çıktı diye abartarak fahiş fiyatla artık satıp büyük karlar elde edemeyeceğim diye düşündürmek lazım. Bu bakış açısı, tüketici davranışları literatüründe anti-tüketim veya pragmatik tüketicilik olarak bilinir. Statü arayışından ziyade, daha bilinçli ve bağımsız bir tercihi temsil eder. Fiyatı markanın gücüyle değil, gerçek değeriyle ölçen, özgünlüğe ve kaliteye değer veren bir toplum olmayı bir gün be verebilecek miyiz acaba?

Görüntülenme: 54

Çatı Arayan İlişkiler: Hoboseksüellik ve ahlâk girdapları

Çatı Arayan İlişkiler: Modern Dünyada  Hoboseksüellik ve Karakter Dengesi

​Son yıllarda Avrupa’da ve tabiki Amerika’da artan kira fiyatları ve hayat pahalılığı, ilişkilerin doğasını sessiz sedasız kabuk değiştiriyor. Artık romantizm değil, lojistik hesaplar ve barınma ihtiyacı ön plana çıkıyor.

​Aslında, bu durum Türkiye için tamamen yeni değil. Yıllardır belli çevrelerde, birlikte yaşama kavramı, sevgi ve saygı temelinde ortak bir evi paylaşma üzerine kuruluydu. Hatta bazen imam nikahı devreye girerek, resmi sorumluluklardan kaçınma ama yine de uzun vadeli bir birliktelik kurma çabası görülürdü.

​Bugünse, bu dinamikler daha belirginleşti ve çoğu zaman ahlaki ya da dini bir sorumluluk gözetilmeksizin sadece pratik faydaya dayalı hale geldi. Bu tür yaklaşımlar, sorumluluktan kaçtığı gibi, insanların genel duruşunu ve karakterini bozan davranışlar olarak öne çıkıyor. Temel motivasyon, karşısındaki insanı tanımaktan ziyade, onun sunduğu imkanlardan faydalanmak haline geldi. Sürekli çıkar ilişkisiyle bir arada olma alışkanlığı edinen biri, yarın evleneceği insanı da aynı şekilde görme ihtimalini artırıyor. Bu da evliliklerin ömürlerini kısaltırken, geride mağdur çocuklar bırakıyor. Geleceğe baktığımda bu durumun etik değerleri, sadakati, güveni, istikrarı bitirdiğini ve inancımızın uygun görmediği bir yaşam şekline dönüştüğünü çok net görüyorum.

​Umarım bu sayı Türkiye’de de çok artmadan, umarım ahlaki etik bir çizgiye oturturup, toplumsal hayatımız düzgün bir şekilde devam eder.

Görüntülenme: 43

Tanınan Yüzlerin Ardındaki Sessizlik: Eren Kaşıkçı’ya Veda

Tanınan bir yüzün kaybı, ardında derin bir sessizlik ve geniş bir yankı bırakıyor. Eren Kaşıkçı’nın genç yaşta aramızdan ayrılışı, sadece yemek dünyasını değil, onunla bir şekilde yolu kesişen herkesi derinden etkiledi. Acun Ilıcalı’nın “Var mısın Yok musun” ile başlayan ve bugüne dek süren tüm projelerini dönem dönem izlemişimdir. Ancak bu yapımları, kültür, bilgi veya insani açıdan bize bir şey vadetmediğini düşündüğüm için, keyifle veya kendi isteğimle takip etmemişimdir. Tamamen ailemde izleyenlerin etkisiyle veya onlarla otururken mecburen açık olan kanal sayesinde denk gelmişimdir. Ilıcalı’nın bu bu tip yarışmaları, belli bir kesim için sıradan insanların şöhrete giden yolu açsada, ünlülerin sönen yıldızlara daha fazla getiri sunmuştur. Aynı zamanda eski yıldızların tekrar parlatılması için bir fırsat sunulur bu yarışma konseptinde..

Neyse asıl mevzuya döndüğümüzde, ölümün hayatlarımıza dokunuşunun etkilerini hepimiz farklı açıdan değerlendiririz. Sıradan vatandaş olarak ölenler, ünlü olup ölenler, yakınlarımızdan ölenler bize hep farklı üzüntüler katar. Ve yine ilginçtir ki tanınmış ünlü bir ölümüne verilen tepkiler genelde daha sesli konuşulur gündemde. Ancak hep ailesi bilir, bu acının en dayanılmaz ağırlığını. Son olarak kaybettiğimiz Eren Kaşıkçı’nın annesi, eşi ve çocuğuna sabırlar diliyorum. Kaşıkçı’nın mekanı da cennet olsun inşallah.

Görüntülenme: 45

Aynadaki Gerçeği Reddetmek Üzerine

Kendi Gölgesinden Kaçanlar: Aynadaki Gerçeği Reddetmek Üzerine

​Hayatın akışı içinde, bir yapbozun yanlış parçalarını zorla birleştirmeye çalıştığımız anlar olur. İlişkilerimizde, iş hayatımızda veya kişisel gelişimimizde bir şeyler ters gider, tıkanırız. Bu tıkanıklığı aşmak, çözüm üretmek ve daha sağlıklı bir noktaya varmak için dışarıdan bir müdahale, bir değişim çabası içine gireriz. Bazen bu çaba o kadar yoğunlaşır ki, karşımızdaki insanın bir dostun, bir partnerin, bir yöneticinin “yanlış” olanı görmesi ve “doğru” olana evrilmesi için adeta bir savaş veririz.

​Ancak, sosyal medyadaki o sarsıcı cümlede ifade edildiği gibi: “Kendi eylemlerinde sorun görmeyeni değiştiremezsin…”

​Bu, sadece bir gözlem değil; aynı zamanda bir sınır çizgisi, bir uyanış çağrısı ve belki de bir kabullenişin başlangıcıdır. Gelin bu derin ifadeyi, felsefi metaforların ışığında inceleyelim.

​1. Görünmezlik Pelerini ve İnkârın Kalkanı

​Değişim, kişinin kendi içindeki tutarsızlığı fark etmesiyle başlar. Ancak, insan zihni kendini korumak için inanılmaz mekanizmalara sahiptir. Bunlardan en güçlüsü ise inkârdır.

​Kendi eylemlerinde sorun görmeyen insan, aslında bir “Görünmezlik Pelerini” giymiştir. Bu pelerin, onun davranışlarının—öfkesinin, manipülasyonunun, bencilliğinin veya ihmalinin yarattığı yıkımı görmesini engeller. Pelerinin kumaşı, “Ben haklıyım”, “Onlar bana bunu yaptı”, “Durum bunu gerektirdi” gibi rasyonalizasyon ipliklerinden dokunmuştur.

​Siz, dışarıdan bir gözlemci olarak, o pelerinin altındaki çıplak ve yaralı veya yaralayan gerçeği görebilirsiniz. Pelerinin yırtıklarını, hataların yarattığı delikleri işaret edebilirsiniz. Ama nafile. Kişi, kendi zihinsel kalkanının arkasındayken, sizin gösterdiğiniz “sorun” dış dünyanın bir yansımasıdır, kendisinin değil.

​2. Tohumun Toprağa İhtiyacı: Değişim İçsel Bir Süreçtir

​Bir bahçıvanı düşünün. En kaliteli tohumları, en verimli gübreyi ve en modern sulama sistemini kullanıyor. Ancak bahçıvan, tohumları beton bir zemine örneğin bir otoparka ekmeye çalışıyor. Ne kadar çabalarsa çabalasın, o beton zeminden bir filiz çıkmayacaktır.

​Kendi eylemlerinde sorun görmeyen insan, değişimin tohumu için beton zemin gibidir. Değişim ister pişmanlık olsun, ister yeni bir bakış açısı kazanmak, isterse davranış kalıplarını kırmak olsun toprak ister. Bu toprak, öz-farkındalık ve sorumluluktur.

​Kişi, eylemlerinin sonuçlarını ve bu sonuçlardaki payını kabul etmedikçe (toprağı kazmadıkça), o beton zemine döktüğünüz değişim tohumları rüzgârla savrulup gidecektir. Tohumların yeşermesi için o zeminin çatlaması, kırılması ve kişinin “Burada bir sorun var, ve bu sorunun bir parçası da benim” demesi gerekir. Dışarıdan bir baskıyla ne kadar haklı ve iyi niyetli olursa olsun zemin kırılamaz, sadece daha fazla sertleşir.

​3. Yankı Odasında Kaybolmak

​Son bir metafor olarak, yankı odasını ele alalım. Herkes, kendi doğrularının ve inançlarının yankılandığı bir odada yaşar. Kendi eylemlerinde sorun görmeyen insan, bu odanın duvarlarını kendi haklılığıyla örmüştür.

​Siz o odaya girip, “Yaptığın şey yanlış” dediğinizde, bu ses onun için bir melodi değil, sadece bir “gürültüdür”. Duvarlar bu sesi geri yansıtır ve o, kendi sesini daha yüksek duyar: “Ben haklıyım!”

​Odanın kapısını içeriden kitlemiştir. Anahtar ise tevazu ve kabuldür. Ancak bu anahtarı, sadece odanın sahibi yani kişi kendisi içeriden çevirebilir. Dışarıdan zorla odaya girmeye çalışmak, içerideki duvarların daha da güçlenmesine, kişinin savunma mekanizmalarını daha da keskinleştirmesine neden olur. Yankı odası, bir hapishaneye dönüşür.

​Sonuç: Kabulün Özgürlüğü

​Bu sözün felsefi özü, bizi boşuna kürek çekmekten alıkoyar ve bize gerçekliği kabul etme gücü verir. Bir insanı değiştirmeye çalışmak, bir nehri tersine akıtmaya çalışmak gibidir. Nehrin kendi yatağını bulması, kendi iç dinamikleriyle—belki bir dağın aşınmasıyla, belki bir depremle gerçekleşir.

​Bu, çaresizlik demek değildir. Bilakis, büyük bir bilgeliktir. Birini değiştiremeyeceğinizi anladığınızda, kendinizi değiştirebilirsiniz: Onun beton zemininde bitki yetiştirme çabasından vazgeçer, ya oradan uzaklaşır ya da onunla olduğu haliyle sağlıklı bir mesafe kurmayı öğrenirsiniz.

​Kendi eylemlerinde sorun görmeyen insan, kendi karanlığından memnundur. Siz ona sadece ışığı tutabilirsiniz, ama gözlerini zorla açamazsınız. Gerçek değişim, kişinin kendi aynasında çatlağı görmesiyle ve o çatlağı korkmadan kabul etmesiyle başlar.

Görüntülenme: 50

Anlamak” ile “Maruz Kalmak” Arasındaki İnce Çizgi

Geçtiğimiz son 10-20 yılda hayatımıza giren ve üzerine en çok konuştuğumuz kavramlardan biri kuşkusuz duygusal zekâ (EQ) oldu. Uzun süre boyunca insanları sadece “akıllı” veya “zeki” kılan şeyin IQ olduğunu sandık. Zannettik ki IQ’su yüksek olan o dâhi insanlar dünyayı kurtaracak, her sorunu kusursuzca çözecek. Oysa IQ dediğimiz kavram; daha çok pratik yaklaşabilme, analitik çözümler üretebilme veya olayları mantıksal süzgeçten geçirme becerisinden ibaret.

​Toplumsal hayatta yapılan araştırmalar da gösterdi ki; IQ’su yüksek bireyler sosyal alanlarda, eğlenmekte, ortak paylaşımlarda ve insan ilişkilerinde zaman zaman daha mesafeli kalabiliyor. Buna karşılık, işin içine kalp ve duygular girdiği zaman IQ yüksekliği inanın hiçbir şey ifade etmiyor. Bizi birbirimize bağlayan, toplumsal uyumu ve derin anlayışı getiren asıl güç duygusal zekâ.

​Peki, gelişmiş bir duygusal zekâ bize tam olarak ne vadediyor? Uzun süre “empati” kavramını yanlış yorumladık. Çoğumuz empatik olmayı, karşımızdaki insanın tüm yükünü omuzlamak, onun her derdine sonsuz bir kapı aralamak sandık. Oysa fark etmemiz gereken çok temel bir gerçek var: Gelişmiş bir duygusal zekâ, her şeyi anlamak ama her şeye açık olmamak demektir.

​Kalbimizin Seçici Geçirgen Zarı ve Fırtınadaki Deniz Feneri

​Bu durumu zihnimde oturturken iki metafor bana çok yardımcı oluyor: Biyolojide hücre zarı “seçici geçirgen” bir yapıya sahiptir; içeriye neyin girip neye izin verilmeyeceğini akıllıca seçer. Her şeyi dışarıda bırakıp hücreyi öldürmez ama zararlı olanı da içeri alıp yapıyı bozmaz. Ruhumuzun da böyle bir zara ihtiyacı var. Empati, dünyayı anlamamızı sağlayan harika bir geçirgenlikken; sınırlarımız bizi toksik olandan koruyan o bilinçli kaledir.

​Kendimizi bazen bir deniz feneri gibi hayal edebiliriz. Deniz feneri etrafındaki tüm karanlığı, fırtınaları ve hırçın dalgaları görür, anlar ve ışığıyla aydınlatır. Ama o dalgaların gelip kendisini yutmasına asla izin vermez; kayalıklarında sapsağlam durur. İnsanların acılarını ve süreçlerini anlamak, onlarla birlikte okyanusta boğulmayı gerektirmez.

​Filozofların Gözünden Denge ve Sınırlar

​Bu derin kavrayışı tarihteki büyük düşünürlerin sözleriyle de besleyebiliriz. Aristoteles, erdemin aşırılıklar arasındaki o zarif denge (Altın Oran) olduğunu söyler. Duygusal anlamda tamamen kapalı olmak bir duvar örüp hissizleşmektir; ama her şeye sonsuza kadar açık olmak da bir tükenmişliktir. Duygusal zekâ, bu iki uçurum arasındaki dengeyi kurabilme sanatıdır.

​Spinoza ise insanın varlığını sürdürme çabasından (conatus) bahseder. Bir başkasına sınır koymak, araya duvar örmek değil; kendi ruhsal alanının egemenliğini ilan etmektir. Başkalarının dünyasına empatiyle misafir olabiliriz ama o misafirliğin sonunda kendi içimize, kendi evimize sağ salim dönmeyi bilmeliyiz.

​”Anlamak” ile “Maruz Kalmak” Arasındaki İnce Çizgi

​İşte en büyük yanılgımız burada başlıyor: Bir insanın travmalarını, acılarını, geçmişte ne yaşadığını arka planda çözebilmeniz ve “Ah yazık, cidden çok sıkıntı çekmiş” diyebilmeniz o acıya maruz kalmanız, onlarla beraber aynı acıyı çekmeniz anlamına gelmez.

​Bir insanı anlıyorsanız, yaptığı bir hatanın nedenini çözebiliyorsanız ve bu sizde bir acıma ya da yardım etme isteği uyandırıyorsa, bunun çok net bir sınırı olmalıdır. Kendi kendine “Ben olayı çözdüm, bu mağdur bir insan, o zaman ben bunu iyileştireyim” gibi kutsal bir kurtarıcı rolü üstlenmeye kalkmayın sakın. Çünkü bu görevi edindiğinizde, kendi ruhsal dengenizin bozulma ihtimali çok yüksektir. Senin böyle bir görevin yok!

​Özetle;

​Sınır çizmek sevgisizlik veya sertlik değil, düpedüz kendini koruyabilme becerisidir. Birilerinin hayatındaki yaraları bilmeniz, o yaraların kanına bulanmanız gerektiği anlamına gelmez.

​Ruhunuzun kapıları empatinin ışığına açık, ama sizi tüketen fırtınalara kapalı olsun.

Görüntülenme: 40