Bilmiyor gülmeyi sâkinlerinin binde biri;
Bir vatan derdi birikmiş bir avuçluk karada.
Kuşu hicran getirir, dalgası hüsran götürür;
Mavi bir gözde elem katrasıdır Yassıada.

Ben yemek yapmayı seven adamlardanım. Yemek çok mühim meseledir; sağlıklı olması en gerekli olandır (pek dikkat edilmez gerçi). Ev hanımları daha titizdir sağlıklı yemek konusunda, hangi mevsimde neyin yeneceğini, hangi sebzenin meyvenin nasıl seçileceğini de en iyi onlar bilir. Sonra lezzet konusu gelir; işte burada hemcinslerim devreye girer. Her zaman iyi yemek ararlar, aynı yemeği sürekli yemek istemezler. Ya yeni lezzet ararlar ya da sevdikleri yemeği sürekli yapsın isterler anneleri ve eşleri.
Kadınların “Bugün ne yemek yapsam?” derdi hiç bitmez, eğer eşleri ve çocukları sürekli yeni yemek istiyorsa şayet… Ben bu konuda pek kasmam mutfağın patronunu, çok beklentim yoktur. Sağlıklı ve standart her yemeğe okey derim, mırın kırın etmem. Yemediğim ve beğenmediğim hiçbir yemek yoktur. Yemek benim için keyif işi, yemek yapmayı sevmemin sebebi de bu; yani yeni tarifler ve meşakkatli olup görsel zenginliği yüksek yemeklerle tatlılar yapmak için girerim mutfağa.
Bu pandemi süresince de epey yeni yemek ve tatlı denedim açıkçası. Kendime verdiğim notlar da hep yüksekti (kendim yaptım diye demiyorum, ciddiyim!).
Malum, artık gerek TV’ler gerekse sosyal medya ve YouTube’luk her yer yemek ve tatlı tarifiyle dolu. İsteyen girip bakıyor, yapıyor… Üstelik YouTube’da yaklaşık 2-3 dakikada (montajlanmış) verilen tarifler var, videoyu iki kere izlemek kâfi becermek için. Ben tarif konusunda Refika ve Nefis Yemek Tarifleri kanalını takip ediyorum. Niyetim yemeği hızlı yapmaksa Nefis Yemek Tarifleri en iyi çözüm, ama yok keyifli ve eğlenceli bir tarif alma niyetindeysem o zaman Refika çok iyi bir seçenek.
Gelelim vereceğim tarife…
Yemeğin adı Çoban Böreği. Bu yemeğe kim, neden bu ismi verdi bilmiyorum fakat lezzeti on numara bir ana yemek. Yalnız en başta söyleyeyim: “Ben bol malzemeli ve zor yemeklerle uğraşmam.” diyenler buradan sonrasını okumasalar da olur. 🙂
Çoban böreğinin malzemeleri şöyle:
Patates Püresi İçin:
Hazırlanışı da şöyle efendim:
Öncelikle tavamıza sıvı yağı, doğranmış büyük boy soğanı alarak kavurun, pembeleşene kadar (standarttır bu uygulama).
Kıymayı da ekleyip kavurmaya devam edin. Dolaptan, buzluktan çıkan kıymayı çözündürmeden kullanmayın, uğraşırsınız!
Biraz kavrulan kıymaya az un ve suyu ilave edip birkaç dakika daha kavurun (soğanları yakmayın).
Daha sonra doğranmış sarımsak, domates salçası, yeteri kadar tuz, karabiber ve kırmızı toz biberi ekleyip iyice karıştırarak 2 dakika kavurun.
Ardından daha önceden doğrayıp haşladığınız havucu ve haşlanmış bezelyeyi ilave ederek karıştırın.
Karıştırarak koyu bir kıvam almasına kadar yaklaşık 10 dk. pişirin.
Kıymalı harcımızı ocaktan aldıktan sonra fırın kabına boşaltın ve bastırarak yerleştirin.
Daha önce haşladığımız patatesi çatal ile ez. İstersen biraz da tereyağı ekle, cidden süper kokuyor!
Üzerine tuz, karabiber, süt, rendelenmiş kaşar peynirini ilave edip güzelce karıştır.
Patates püresini kıymalı harcınızın üzerine alarak mümkün olduğunca eşit bir şekilde yay. Uğraştırıyor biraz ama görsellik mühim malûm…
Biraz daha güzel görünsün istiyorsan, çatalla değişik uydurmasyon doğaçlama şekiller yapabilirsin. Çok önemli mi? Değil, ama istersen diye söyledim işte.
Ve son olarak 180 derece fırında 25-30 dakika pişir.
Fırından çıkan yemeğin üstünü havalı görünsün diye dereotu ile süsleyebilirsin.
Dilimleme işleminden önce bir 10 dakika dinlendir ki yamuk kesilmesin. Bir spatula kullansan iyi olur ama benim gibi ahşap ve ucu düz olmayan bir spatula kullanma ki yamuk yumuk, orantısız bölünmesin 😉
Yemeğe koyacağın sütü abartma, sonra patates tabakası kızarmıyor haberin olsun.
Artık afiyet olsun…



Gömleğin düğmelerini yanlış iliklemişti. Acele giyinme mecburiyetinden eli ayağı birbirine dolanmış; hızlı hareket etmek adına eline attığı her işin, ya yarım ya da yanlış yapılmasına neden olmuştu. Hâlbuki şu hayatta insanı en çok felakete sürükleyen şeylerdendi bu iki davranış; yani mecburiyetler ve acelecilik…
Gömleğin düğmelerine baktı tekrar. Başlarken yanlış iliklediği o ilk düğme, tüm düğmeleri yanlış deliklere yönlendirmişti. Tüm düğmeler eşleşecek bir delik bulmuşken gömleğin en altındaki düğme boşta kalmış ve tek başına kaldığını bağırırcasına kıpırdanıyordu. Hâlbuki boşta kalmamalıydı. Dikilişinde bir kusur yokken, neden tüm problemin kaynağı kendisiymiş gibi tüm gözler üzerine çevrilmişti?
Bir düşünün, içinizde hanginiz o son sıradaki düğmenin yerinde olmak isterdiniz? Ve hiç suçunuz yokken bir günah keçisi muamelesine maruz kalmak… Tek suçunuz gömleğin son düğmesi olmak mıdır? “Sona kalan dona kalır” sözünün doğuşu böyle bir hikayeden doğdu belki de, kim bilir?
Neyse…
Birkaç sinkaflı küfür eden gömlek sahibi, tüm düğmeleri tekrar tek tek çözüp sizi uygun bir delikle buluşturmak için yeniden başlıyor hummalı bir mücadeleye. Panik ve aceleciliği devam etmesine rağmen bu sefer daha dikkatli sanki…
Gömleğin en üst düğmesini doğru deliğe geçiriyor, ardından sırasıyla diğer düğmeleri… Ve tekrar son düğmeye, yani size sıra geliyor. Sizi tutup tam da karşılık gelen delikten geçiriyor ve işte doğru yerdesiniz. Son düğme olarak son deliği doldurdunuz. Şimdi içiniz rahat değil mi? Damgalanan o düğme siz değilsiniz artık. Üstünüzdeki tüm düğmeler gibi içiniz rahat sizin de.
Peki, ne zamana kadar?
Elbette ki gömlek sahibinin yine aceleyle en üst düğmeyi yanlış delikle eşleştireceği zamana kadar…
Şimdi size, “Bu hikâyeden ne anladınız?” diye sorsam ne dersiniz?
Mecburiyetler ve acele verilen kararların zararını, karar mekanizması ile birlikte en alakasız kişinin çekeceğini mi?
Yoksa “Sona kalan dona kalır” kehanetinin gerçekliğine olan inancınızın tavan yaptığını mı söylerdiniz?
Bu iki sonuca da ulaşmanız pek mümkün, tabii. Fakat ben size hikâyenin asıl ana fikrini söyleyeyim:
İçinde yaşadığımız hayat, bizi istediği zaman istediği kadere razı edebilecek kadar değişken ve kontrolsüz. Ve insan, başına gelecek her şeye “Eyvallah!” diyebilecek bir sabra sahip. O sabır, insanın hem silahı hem de umudu; sonunda hak ettiği yere ulaşmak için…
Özgürlükle zorunluluk arasında gerili durmak
İnsan özgürlükle zorunluluk arasında gerili duran bir fıtrattadır…
Yaratılmışların en zayıfı olduğu kadar en güçlüsüdür de…
Zayıftır, zaafları var…
O korkar. Aç kalmaktan korkar, susuz kalmaktan, barınaksız kalmaktan korkar. Üşümekten ve sıcakta kalmaktan korkar.
Doğanın ortasında kalmaktan korkar… Burada doğayı açık hava bağlamında veya mesire anlamında söylemiyorum. Çıplak doğanın ortasında bir başına kalmaktan bahsediyorum. Kurda kuşa yem olma, sağanak altında kalma, nereye gideceğini kestirememe ve ortalıkta kendinden başka kimsenin bulunmadığı bir ortam… Bu korkutur insanı…
Başka bir özelliği daha var onun: öleceğini bilmek… İnsandan başka hiçbir yaratık öleceğini bilmez. Ama öleceğini bilmek demek, aynı zamanda ölünceye kadar yaşayacağını bilmek demektir de…
Öyleyse o yaşadığı sürece kendini korumak zorundadır.
Doğaya karşı korumak zorundadır.
Doğaya karşı ne yapabilir? İlkin kendini dışarının şerrinden korumak için kendine barınak inşa eder… Çalı çırpıdan ibaret olsa bile kendini dışarıya karşı güvende hissedebileceği bir barınak, bir korunak inşa etmek zorundadır…
Sıcaktan soğuktan korunmak için giysiyle kuşanmak zorundadır.
Yeter mi? Saldırılar karşısında ne yapacak?
Tabii ki silahlanacak…
Onun dişleri yaban hayvanlarının dişleri gibi avlanmaya, kendini korumak üzere silah gibi kullanılmaya uygun değildir… O, sopayla taşla kendini korur veya saldırıya geçer… Ve zamanla sopadan veya taştan olan silahını vurma ve fırlatma amacına uygun olarak geliştirir…
Demek ki insanın zaafı, onun aynı zamanda gücünü de temsil ediyor.
Bütün bunlar, insanın özgürlük haliyle özdeş…
O, zaafından kurtulmak veya onu güce dönüştürmek için aklı marifetiyle kendini dışarıya karşı korumak üzere aklına gelen bütün tedbirleri alıyor…
Ama bu tedbirler onun özgürlük alanını kısıtlamıyor…
Barınak inşa etti diye, kendini barınağına hükümlü saymıyor. O, barınağında istediği zaman kalmak ister. Diyelim ki uyuduğu esnada… Çünkü uykudayken dışarıya karşı savunmasız kalacağını bilir… Onu oraya zorla tıkarsanız başkaldırır… Özgürlüğünün kısıtlandığını düşünür…
Bu böyledir… Ama insan aynı zamanda zorunluluğun ne olduğunu da bilir…
Kendi rızasıyla veya dış etkenlerin zorlamasıyla ve fakat aynı zamanda kendi özgür ve bağımsız istemiyle özgürlüğünü kısıtlamasını da bilir. Bu da insan olmanın hallerinden bir veçhedir…
Velhasıl insan asla tek yönlü, tek boyutlu değildir.
Onun her boyutu yaşadığı hayatın her veçhesine göre yeni tedbirlerle ortaya çıkmasına elverişli bir hilkattedir…
Kırık camlar teorisi veya kırık pencereler teorisi (İngilizce: Broken Windows Theory), Amerikalı suç psikoloğu Philip Zimbardo’nun 1969 yılında yapmış olduğu bir deneyden esinlenerek elde edilmiş olan, kentsel bozukluk üzerine anti-sosyal davranışlar ve diğer suçlardaki vandalizm davranışları/belirtileri ve normları işaret eden kriminolojik bir teoridir. Teori, düzen halindeki kamuya açık kentsel ortamlarda düzenin sürdürülmesi, daha ciddi suçların ve vandalizmin oluşmasını önlemek amacıyla izlenmesi anlamına gelir. Amaç, düzende bozulan küçük şeylerin tekrar düzenli olacak şekilde değiştirilerek, düzenin sağlanmaya devam edilmesidir.
Teori olarak 1982 yılında sosyal bilimciler James Q. Wilson ve George L. Kelling tarafından makale olarak sunulmuştur. Sunulduğu günden bu yana sosyal bilimler ve kamusal alanlarda uygulanması hakkında büyük tartışmalara neden olmuştur. Teori aynı zaman ceza politikalarındaki reformlar için bir motivasyon olarak da kullanılmıştır.
Kırık camlar teorisi birçok bilimsel çalışma ile destek alsa da aynı zamanda eleştiri konusu olmuştur.
Yani bu teori, toplumun içindeki gizli vandalist düşüncelerin toptan harekete geçtiği tezini ortaya koyar. Düşene bir tekmede sen vur. Ya da toptan linç kültürünü açık seçik ortaya koyar. Sürü psikolojisinin kötü bir yansımasını sergileyen bu teori, insan topluluklarının “insan sosyal bir hayvandır” tanımlamasınında temelini oluşturur bir biçimde. Var etmek, yok etmekten çok daha zor bir eylem ve gayret gerektirdiğinden, insanın kolaya kaçıp kötüye meyletmesini daha anlaşılır kılar. Dolayısıyla kırılan camlarda problem vardır. Sağlam camlarda değil. Sizde iki gün sonra bir binada kırık bir cam görürseniz, sağlam camları düşman beklemeyin!
Neyin ya da nelerin arkasına sığınıyorsunuz?
Bu soruyu size sormadan, çok daha önce sordum kendime inanın..
Verdiğim cevaplardan şunu anladım. Benim sığındım herkes ve herşey, benim dışımda olan herşeyi kapsıyor. Daha doğrusu benim korkaklıklarımda, arkasına gizlenip ( aslında kabak gibi açıktayım ) saklandıklarımın tümünü kapsayan bir hayatı yaşıyorum. Her başarısızlık, güvensizlik ve benim bu sonucu kabullenemiyor oluşumla ilgili. Tabi burda, elde etmiş olduğum başarılarımda esamesi okunmayan saklanışlarım..
İnsan istediği kadar saklansın, gizlensin ve suçu başka şeylere atsın. Sonunda bu yaptığının yalnızca kendini kandırmak olduğunu iyi biliyor. Peki niye bu kandırmaca?
Kaybedeceğimiz şeyler mi, bizi bu saçma bahanenin arkasına saklandıran?
O kaybetmekten korktuğumuz şeyler, gidipte gelmeyecek şeyler midir?
Onları kazanırken birgün kaybedebileceğimiz ihtimaline neden bu kadar uzağız? Şu dünyada bize ait bildiğimiz hangi şey,bir gün bizden ayrılmayacak, terketmeyecek?
Aldığımız nefesin sahibi bile değilizken ( içinde sürekli tutabildiğini iddia edenler konuşsun! ) Neden birçok şeye benim ya da bizim etiketini basıyoruz? Komik değil mi sizce de?
Saklanmak bizi nereye götürür. Ve nereden getiririn hesabını yapmadan,tamamen ezbere gittiğimiz bu yol, yol değil Allah için..
Korkak yaşarken neden bunun tersini yaşarmış gibi bir imaja bürünmeyi,nasıl açıklayacağız peki? Tırsak karakterlerimizı,nasıl da sergiliyoruz sözde er meydanlarında?
Kahraman olmanın iyi bir şey olduğunu bil. Ama iş Kahramanın sonunun belirsizliğine gelince ortalardan sıvış! Yok “o iş şöyle olmuştu”. Yok “bu işte birileri yanlış yapmıştı da,o yüzden iş kötü gitmişti” hikayeleri bitmez bizde!
Arkasına saklandığımız hiç bir şey bizi başarısızlıkta aklamaya yetmiyor ve yetmeyecek. Bunu böyle bilip, böyle yaşamalı felsefesine geçiş yapma vaktimiz çoktandır geldi ve geçiyor bile. Bilginiz olsun!
Otuzyedinci dakikada artık göz kapakları kımıldamıyordu, derin uykudaydı…yan dönmüş, pikesini kulaklarına kadar çekmişti…artık ne boynunun ağrısının, ne düşen vücut Isısının, ne açlığının farkındaydı… çoook uzaklarda güvende ve emin ellerdeydi…
Kadın meraktaydı, aydınlıkta mıydı adam, çekmiş miydi perdeleri… nefesi sık mıydı uyurken, körük gibi miydi ciğerleri şişip sönen…horluyor muydu gürül gürül yoksa inceden bir ses mi genizden…uykusundan kimler geçiyordu, melekler ona gülümsüyor muydu…
Bu şarkıyı belki yüzlerce kez dinledim. Fakat bu güzel şarkının ne anlattığına giripte hiç bakmadım. Bugün bir vesile sevdiğim ile sevdiğim bir arkadaş gönderdi Türkçe çevirisini. Valla okuyunca bayıldım. Sanki şiir gibi akıp gidiyor bu sözler şarkının ritminde.
Bu şiir gibi şarkının adı Le Vent Nous Portera
Ve şarkıyı söyleyen isimde Noir Desir diye bir vatandaş..
Bakın sözleride şöyle:
Yoldan korkmuyorum
tadına varmak, görmek gerekecek
göğüs boşluğunda zikzaklar
ve herşey iyi olacak
…orada
rüzgar bizi taşıyacak
büyük ayı’ya mesajın
ve yarışın yörüngesi
kadifeden, yumuşak kısa bir an
hiçbir şeye yaramasa da
…git
rüzgar onu götürecek
herşey yokolacak ama
rüzgar bizi taşıyacak
okşayış ve mermiler
ve bu felaket bizi çekip duran
başka günlerin sarayı
dünün ve yarının
rüzgar onları taşıyacak
omuzdan geçmiş genetik
atmosferdeki kromozomlardan
galaksilere giden taksilerden
ve benim uçan halım der ki
rüzgar onu götürecek
herşey yokolacak ama
rüzgar bizi taşıyacak
Nasıl ama?
“Küçük bir yerde birkaç yüz bini bir araya gelmiş insanlar, üzerinde toplandıkları toprağı ne kadar bozmaya çalışmış, hiçbir şey yetişmesin diye taşlarla doldurmuş, taşların arasından uç veren otları yolmuş, ortalığı kömür ve petrol dumanına boğmuş, ağaçların orasını burasını kesmiş, tüm hayvanları ve kuşları kaçırmış olsalar da bahar, kentte bile yine bahardı. Güneş ısıtıyordu. Kökünden sökülmemiş otlar, yalnızca bulvarlardaki çimenliklerde değil, kaldırım taşlarının arasında da canlanarak büyüyor ve yeşeriyordu, akağaçlar, kavaklar, kuşkirazları yapışkan ve kokulu yapraklarını çıkarıyordu, ıhlamurların tomurcukları patlamak üzereydi; alacakargalar, serçeler ve güvercinler, bahar sevinciyle yuvalarını kurmuşlardı. Karasinekler güneşin ısıttığı duvarların önünde vızıldıyorlardı. Bitkiler de, kuşlar da, böcekler de, çocuklar da neşeliydi. Fakat insanlar, büyük, yetişkin insanlar, kendilerini ve birbirlerini aldatmaktan vazgeçmiyorlardı. insanlar, bu ilkbahar sabahını, tüm canlıların iyiliği için yaratılmış olan dünyanın bu güzelliğini, barış, dirlik düzenlik ve sevgi çağrıları yapan bu güzelliği değil, birbirlerine üstün gelmek için kendi uydurdukları şeyleri kutsal ve önemli sayıyorlardı.”
Diriliş, Tolstoy