Sokakta / Oruç Aruoba

Buradayım:
Yüzyıl oldu.

Önümden geçen yol
tıkandı
çevremdeki bahçeler
daraldı
içimde yaşan insanlar
azaldı:
Yalnızlaştım.

Buradayım:
Yüzyıl önce başladım
beklemeye.

Yavaş geçip gitme zamanı:
Dumanlar
isler, puslar
yağmurlar
sıcaklar, soğuklar
rüzgarlar
kemirdi her yanımı.

Tahtalarım birer birer çürüdü
boyalarım
parça parça döküldü
payandalarım
teker teker çöktü:
Yüzyıl oldu.

Yüzyıl önce:
Pırıl pırıl, yemyeşil
bahçem
bembeyaz, tertemiz
duvarlarım
cıvıl cıvıl, şen
odalarım
buradaydım.

Yaşıyordum –
yaşıyordu insanlarım.

Yüzyıl oldu:
Karanlık küf rengi
çevrem
kararmış, yıkık dökük
duvarlarım
kasvetli, kir-pas içinde
odalarım
buradayım.

Yaşamıyorum –
yaşamıyor insanlarım.

Buradayım.
Yüzyıl oldu.
Bekliyorum.

Yalnızım
burada.

Bekliyorum –
ilk çocuğun attığı
ilk taştan beri
bekliyorum.

Ne zaman gelecekler –
baltalarla, balyozlarla, keserlerle –

Yalnızım
burada
bekliyorum.

Ne zaman
gelecekler?

Tatyos efendi,Gaye Su’yu dinlese beğenirdi bence..

Gamzedeyim Deva Bulmam” şarkısını hepiniz bilirsiniz. 1980 yılında Barış Manço tarafından Kurtalan Ekspres ile birlikte 20. sanat yılı için yayınladığı albümünde yer verilmiş bir şarkıdır. Müzeyyen Senar, Ahmet Özhan, Cansu Koç, Melahat Gülses, Kubat gibi birçok sanatçı tarafından seslendirilmiş, hepsi de çok güzel okumuştur. Zaten şarkının bestekârı Tatyos Efendi öyle güzel, öyle bir beste ve sözle yapmıştır ki bu eseri; sesi az buçuk güzel olan herkes okuyabilir bu şarkıyı. İşte bu harika eseri iyi, hatta bence mükemmel okuyan birinden bahsedeyim şimdi size.

​Adı Gaye Su Akyol…

​Antropoloji okuduktan sonra “Ben bu işi yapmayacağım.” deyip müzik yapmaya başlayan o harika yorumcudan bahsedeyim. Minnakken paso Türk sanat müziği ve halk müziği dinleyen Akyol, ergen dönemde rock müzikle tanışınca bir müddet bu tarza ilgi duymuş, fakat Türk müziklerinden de vazgeçememiş. Sonra bakmış ki ikisinden de vazgeçemiyor, demiş ki: “Ben bu iki tarzı niye birleştirip okumuyorum?” Hâl böyle olunca ortaya enteresan ama çok keyifli bir şey çıkmış. Türkçe formdaki eserleri rock müzik enstrümanları ile çalma fikri ise muazzam olmuş. Zaten Akyol’un sesi de sanat müziği dokusuna sahip olunca bu tarzın tutması çok zaman almamış. Akyol, benim yeni albüm ve sanatçı arayışlarımda bulduğum bir isim. İlk albümünü 2014’te yapmış Akyol (Hologram İmparatorluğu). Pek tutmamış o dönem, fakat sonradan zamanla kıymeti bilinmiş. İşte Gaye’nin repertuvarına girmiş eserlerden biri olan “Gamzedeyim Deva Bulmam” çok sıkı okunmuş bu albümde. Bana “Helal olsun!” dedirtti valla.

​Bakın, videonun linkini paylaşıyorum aşağıda. Yorumdan sonra klip de koca bir alkışı hak ediyor kesinlikle. 1970’lerin kliplerini ve renksizliğini taşıyan bu klip müthiş. Pelerinler, çeşitli hologramlar bana Barış Manço’yu ve Erkin Koray’ı hatırlattı doğrudan. E, tabii sadece bu şarkı değil Gaye’nin harika yorumladığı… Yine eski dönem hitleri ve kendi yazdığı şarkılara da bir kulak kabartın derim, çünkü İstikrarlı Hayal Hakikattir albümünü edinmeye kalkışabilirsiniz doğrudan.

 

Son düğme

Gömleğin düğmelerini yanlış iliklemişti. Acele giyinme mecburiyetinden eli ayağı birbirine dolanmış; hızlı hareket etmek adına eline attığı her işin, ya yarım ya da yanlış yapılmasına neden olmuştu. Hâlbuki şu hayatta insanı en çok felakete sürükleyen şeylerdendi bu iki davranış; yani mecburiyetler ve acelecilik…

​Gömleğin düğmelerine baktı tekrar. Başlarken yanlış iliklediği o ilk düğme, tüm düğmeleri yanlış deliklere yönlendirmişti. Tüm düğmeler eşleşecek bir delik bulmuşken gömleğin en altındaki düğme boşta kalmış ve tek başına kaldığını bağırırcasına kıpırdanıyordu. Hâlbuki boşta kalmamalıydı. Dikilişinde bir kusur yokken, neden tüm problemin kaynağı kendisiymiş gibi tüm gözler üzerine çevrilmişti?

​Bir düşünün, içinizde hanginiz o son sıradaki düğmenin yerinde olmak isterdiniz? Ve hiç suçunuz yokken bir günah keçisi muamelesine maruz kalmak… Tek suçunuz gömleğin son düğmesi olmak mıdır? “Sona kalan dona kalır” sözünün doğuşu böyle bir hikayeden doğdu belki de, kim bilir?

​Neyse…

​Birkaç sinkaflı küfür eden gömlek sahibi, tüm düğmeleri tekrar tek tek çözüp sizi uygun bir delikle buluşturmak için yeniden başlıyor hummalı bir mücadeleye. Panik ve aceleciliği devam etmesine rağmen bu sefer daha dikkatli sanki…

​Gömleğin en üst düğmesini doğru deliğe geçiriyor, ardından sırasıyla diğer düğmeleri… Ve tekrar son düğmeye, yani size sıra geliyor. Sizi tutup tam da karşılık gelen delikten geçiriyor ve işte doğru yerdesiniz. Son düğme olarak son deliği doldurdunuz. Şimdi içiniz rahat değil mi? Damgalanan o düğme siz değilsiniz artık. Üstünüzdeki tüm düğmeler gibi içiniz rahat sizin de.

​Peki, ne zamana kadar?

​Elbette ki gömlek sahibinin yine aceleyle en üst düğmeyi yanlış delikle eşleştireceği zamana kadar…

​Şimdi size, “Bu hikâyeden ne anladınız?” diye sorsam ne dersiniz?

​Mecburiyetler ve acele verilen kararların zararını, karar mekanizması ile birlikte en alakasız kişinin çekeceğini mi?

​Yoksa “Sona kalan dona kalır” kehanetinin gerçekliğine olan inancınızın tavan yaptığını mı söylerdiniz?

​Bu iki sonuca da ulaşmanız pek mümkün, tabii. Fakat ben size hikâyenin asıl ana fikrini söyleyeyim:

​İçinde yaşadığımız hayat, bizi istediği zaman istediği kadere razı edebilecek kadar değişken ve kontrolsüz. Ve insan, başına gelecek her şeye “Eyvallah!” diyebilecek bir sabra sahip. O sabır, insanın hem silahı hem de umudu; sonunda hak ettiği yere ulaşmak için…

Özgürlükle zorunluluklar arasında / Rasim Özdenören

Özgürlükle zorunluluk arasında gerili durmak

İnsan özgürlükle zorunluluk arasında gerili duran bir fıtrattadır…

Yaratılmışların en zayıfı olduğu kadar en güçlüsüdür de…

Zayıftır, zaafları var…

O korkar. Aç kalmaktan korkar, susuz kalmaktan, barınaksız kalmaktan korkar. Üşümekten ve sıcakta kalmaktan korkar.

Doğanın ortasında kalmaktan korkar… Burada doğayı açık hava bağlamında veya mesire anlamında söylemiyorum. Çıplak doğanın ortasında bir başına kalmaktan bahsediyorum. Kurda kuşa yem olma, sağanak altında kalma, nereye gideceğini kestirememe ve ortalıkta kendinden başka kimsenin bulunmadığı bir ortam… Bu korkutur insanı…

Başka bir özelliği daha var onun: öleceğini bilmek… İnsandan başka hiçbir yaratık öleceğini bilmez. Ama öleceğini bilmek demek, aynı zamanda ölünceye kadar yaşayacağını bilmek demektir de…

Öyleyse o yaşadığı sürece kendini korumak zorundadır.

Doğaya karşı korumak zorundadır.

Doğaya karşı ne yapabilir? İlkin kendini dışarının şerrinden korumak için kendine barınak inşa eder… Çalı çırpıdan ibaret olsa bile kendini dışarıya karşı güvende hissedebileceği bir barınak, bir korunak inşa etmek zorundadır…

Sıcaktan soğuktan korunmak için giysiyle kuşanmak zorundadır.

Yeter mi? Saldırılar karşısında ne yapacak?

Tabii ki silahlanacak…

Onun dişleri yaban hayvanlarının dişleri gibi avlanmaya, kendini korumak üzere silah gibi kullanılmaya uygun değildir… O, sopayla taşla kendini korur veya saldırıya geçer… Ve zamanla sopadan veya taştan olan silahını vurma ve fırlatma amacına uygun olarak geliştirir…

Demek ki insanın zaafı, onun aynı zamanda gücünü de temsil ediyor.

Bütün bunlar, insanın özgürlük haliyle özdeş…

O, zaafından kurtulmak veya onu güce dönüştürmek için aklı marifetiyle kendini dışarıya karşı korumak üzere aklına gelen bütün tedbirleri alıyor…

Ama bu tedbirler onun özgürlük alanını kısıtlamıyor…

Barınak inşa etti diye, kendini barınağına hükümlü saymıyor. O, barınağında istediği zaman kalmak ister. Diyelim ki uyuduğu esnada… Çünkü uykudayken dışarıya karşı savunmasız kalacağını bilir… Onu oraya zorla tıkarsanız başkaldırır… Özgürlüğünün kısıtlandığını düşünür…

Bu böyledir… Ama insan aynı zamanda zorunluluğun ne olduğunu da bilir…

Kendi rızasıyla veya dış etkenlerin zorlamasıyla ve fakat aynı zamanda kendi özgür ve bağımsız istemiyle özgürlüğünü kısıtlamasını da bilir. Bu da insan olmanın hallerinden bir veçhedir…

Velhasıl insan asla tek yönlü, tek boyutlu değildir.

Onun her boyutu yaşadığı hayatın her veçhesine göre yeni tedbirlerle ortaya çıkmasına elverişli bir hilkattedir…

 

Kırık Camlar Teorisi nedir?

Kırık camlar teorisi veya kırık pencereler teorisi (İngilizce: Broken Windows Theory), Amerikalı suç psikoloğu Philip Zimbardo’nun 1969 yılında yapmış olduğu bir deneyden esinlenerek elde edilmiş olan, kentsel bozukluk üzerine anti-sosyal davranışlar ve diğer suçlardaki vandalizm davranışları/belirtileri ve normları işaret eden kriminolojik bir teoridir. Teori, düzen halindeki kamuya açık kentsel ortamlarda düzenin sürdürülmesi, daha ciddi suçların ve vandalizmin oluşmasını önlemek amacıyla izlenmesi anlamına gelir. Amaç, düzende bozulan küçük şeylerin tekrar düzenli olacak şekilde değiştirilerek, düzenin sağlanmaya devam edilmesidir.

Teori olarak 1982 yılında sosyal bilimciler James Q. Wilson ve George L. Kelling tarafından makale olarak sunulmuştur. Sunulduğu günden bu yana sosyal bilimler ve kamusal alanlarda uygulanması hakkında büyük tartışmalara neden olmuştur. Teori aynı zaman ceza politikalarındaki reformlar için bir motivasyon olarak da kullanılmıştır.

Kırık camlar teorisi birçok bilimsel çalışma ile destek alsa da aynı zamanda eleştiri konusu olmuştur.

Yani bu teori, toplumun içindeki gizli vandalist düşüncelerin toptan harekete geçtiği tezini ortaya koyar. Düşene bir tekmede sen vur. Ya da toptan linç kültürünü açık seçik ortaya koyar. Sürü psikolojisinin kötü bir yansımasını sergileyen bu teori, insan topluluklarının “insan sosyal bir hayvandır” tanımlamasınında temelini oluşturur bir biçimde. Var etmek, yok etmekten çok daha zor bir eylem ve gayret gerektirdiğinden, insanın kolaya kaçıp kötüye meyletmesini daha anlaşılır kılar. Dolayısıyla kırılan camlarda problem vardır. Sağlam camlarda değil. Sizde iki gün sonra bir binada kırık bir cam görürseniz, sağlam camları düşman beklemeyin!

Boşu Boşuna / Aşık Mahsuni Şerif

Hak bana bir ömür vermiş
Boşu boşuna
Vücuduma bir can girmiş
Boşu boşuna boşu boşuna
Hak bana bir ömür vermiş ömür vermiş
Boşu boşuna boşu boşuna
Vücuduma bir can girmiş bir can girmiş
Boşu boşuna boşu boşuna
Boşu boşuna
İsa Meryem’e mi kalnış
Musa asadan ne bulmuş
Süleyman bir sultan olmuş
Süleyman bir sultan olmuş
Boşu boşuna boşu boşuna
Boşu boşuna
Gâhi gittim gahi geldim
Aradım kendimi buldum
Bir Mahzuni Şerif oldum
Bir Mahzuni Şerif oldum
Boşu boşuna boşu boşuna
Boşu boşuna boşu boşuna of boşu boşuna

Arkasına saklandığın her neyse,seni kapatmaya yetmiyor,yetmeyecek!

Neyin ya da nelerin arkasına sığınıyorsunuz?

Bu soruyu size sormadan, çok daha önce sordum kendime inanın..

Verdiğim cevaplardan şunu anladım. Benim sığındım herkes ve herşey, benim dışımda olan herşeyi kapsıyor. Daha doğrusu benim korkaklıklarımda, arkasına gizlenip ( aslında kabak gibi açıktayım ) saklandıklarımın tümünü kapsayan bir hayatı yaşıyorum. Her başarısızlık, güvensizlik ve benim bu sonucu kabullenemiyor oluşumla ilgili. Tabi burda, elde etmiş olduğum başarılarımda esamesi okunmayan saklanışlarım..

İnsan istediği kadar saklansın, gizlensin ve suçu başka şeylere atsın. Sonunda bu yaptığının yalnızca kendini kandırmak olduğunu iyi biliyor. Peki niye bu kandırmaca?

Kaybedeceğimiz şeyler mi, bizi bu saçma bahanenin arkasına saklandıran?

O kaybetmekten korktuğumuz şeyler, gidipte gelmeyecek şeyler midir?

Onları kazanırken birgün kaybedebileceğimiz ihtimaline neden bu kadar uzağız? Şu dünyada bize ait bildiğimiz hangi şey,bir gün bizden ayrılmayacak, terketmeyecek?

Aldığımız nefesin sahibi bile değilizken ( içinde sürekli tutabildiğini iddia edenler konuşsun! ) Neden birçok şeye benim ya da bizim etiketini basıyoruz? Komik değil mi sizce de?

Saklanmak bizi nereye götürür. Ve nereden getiririn hesabını yapmadan,tamamen ezbere gittiğimiz bu yol, yol değil Allah için..

Korkak yaşarken neden bunun tersini yaşarmış gibi bir imaja bürünmeyi,nasıl açıklayacağız peki? Tırsak karakterlerimizı,nasıl da sergiliyoruz sözde er meydanlarında?

Kahraman olmanın iyi bir şey olduğunu bil. Ama iş Kahramanın sonunun belirsizliğine gelince ortalardan sıvış! Yok “o iş şöyle olmuştu”. Yok “bu işte birileri yanlış yapmıştı da,o yüzden iş kötü gitmişti” hikayeleri bitmez bizde!

Arkasına saklandığımız hiç bir şey bizi başarısızlıkta aklamaya yetmiyor ve yetmeyecek. Bunu böyle bilip, böyle yaşamalı felsefesine geçiş yapma vaktimiz çoktandır geldi ve geçiyor bile. Bilginiz olsun!

 

 

Şiir gibi akan şarkı : Le Vent Nous Portera

 

Bu şarkıyı belki yüzlerce kez dinledim. Fakat bu güzel şarkının ne anlattığına giripte hiç bakmadım. Bugün bir vesile sevdiğim ile sevdiğim bir arkadaş gönderdi Türkçe çevirisini. Valla okuyunca bayıldım. Sanki şiir gibi akıp gidiyor bu sözler şarkının ritminde.

Bu şiir gibi şarkının adı Le Vent Nous Portera 

Ve şarkıyı söyleyen isimde Noir Desir diye bir vatandaş..

Bakın sözleride şöyle:

 

Yoldan korkmuyorum
tadına varmak, görmek gerekecek
göğüs boşluğunda zikzaklar
ve herşey iyi olacak
…orada

rüzgar bizi taşıyacak
büyük ayı’ya mesajın
ve yarışın yörüngesi
kadifeden, yumuşak kısa bir an
hiçbir şeye yaramasa da
…git

rüzgar onu götürecek
herşey yokolacak ama
rüzgar bizi taşıyacak

okşayış ve mermiler
ve bu felaket bizi çekip duran
başka günlerin sarayı
dünün ve yarının

rüzgar onları taşıyacak

 

omuzdan geçmiş genetik
atmosferdeki kromozomlardan
galaksilere giden taksilerden
ve benim uçan halım der ki

rüzgar onu götürecek
herşey yokolacak ama
rüzgar bizi taşıyacak

 

Nasıl ama?

Kâfi

Uzağa seslenen ağızlarda, birikmiş tüm paslar gibi acı. Ve duymayan kulakların boşa bekleyişlerine kadar muhafazalı bir gayrete talibim. Senin yalnızlığına son vermek için değil. Yalnızlığına ortak olmak için. Varla yok arasindaki süre bile kâfi geliyor bu arzuma.

Dirilişten bir bölüm.. / Lev Nikolayeviç Tolstoy

“Küçük bir yerde birkaç yüz bini bir araya gelmiş insanlar, üzerinde toplandıkları toprağı ne kadar bozmaya çalışmış, hiçbir şey yetişmesin diye taşlarla doldurmuş, taşların arasından uç veren otları yolmuş, ortalığı kömür ve petrol dumanına boğmuş, ağaçların orasını burasını kesmiş, tüm hayvanları ve kuşları kaçırmış olsalar da bahar, kentte bile yine bahardı. Güneş ısıtıyordu. Kökünden sökülmemiş otlar, yalnızca bulvarlardaki çimenliklerde değil, kaldırım taşlarının arasında da canlanarak büyüyor ve yeşeriyordu, akağaçlar, kavaklar, kuşkirazları yapışkan ve kokulu yapraklarını çıkarıyordu, ıhlamurların tomurcukları patlamak üzereydi; alacakargalar, serçeler ve güvercinler, bahar sevinciyle yuvalarını kurmuşlardı. Karasinekler güneşin ısıttığı duvarların önünde vızıldıyorlardı. Bitkiler de, kuşlar da, böcekler de, çocuklar da neşeliydi. Fakat insanlar, büyük, yetişkin insanlar, kendilerini ve birbirlerini aldatmaktan vazgeçmiyorlardı. insanlar, bu ilkbahar sabahını, tüm canlıların iyiliği için yaratılmış olan dünyanın bu güzelliğini, barış, dirlik düzenlik ve sevgi çağrıları yapan bu güzelliği değil, birbirlerine üstün gelmek için kendi uydurdukları şeyleri kutsal ve önemli sayıyorlardı.”

Diriliş, Tolstoy

Sevgilerde / Behçet Necatigil

Sevgileri yarınlara bıraktınız
Çekingen, tutuk, saygılı.
Bütün yakınlarınız
Sizi yanlış tanıdı.

Bitmeyen işler yüzünden
(Siz böyle olsun istemezdiniz)

Bir bakış bile yeterken anlatmaya her şeyi
Kalbinizi dolduran duygular
Kalbinizde kaldı.

Siz geniş zamanlar umuyordunuz
Çirkindi dar vakitlerde bir sevgiyi söylemek.
Yılların telâşlarda bu kadar çabuk
Geçeceği aklınıza gelmezdi.

Gizli bahçenizde
Açan çiçekler vardı,
Gecelerde ve yalnız.
Vermeye az buldunuz
Yahut vakit olmadı

Konuşma / Ülkü Tamer

Aman, kendini asmış yüz kiloluk bir zenci,
Üstelik gece inmiş, ses gelmiyor kümesten;
Ben olsam utanırım, bu ne biçim öğrenci?
Hem dersini bilmiyor, hem de şişman herkesten

İyi nişan alırdı kendini asan zenci,
Bira içmez ağlardı, babası değirmenci,
Sizden iyi olmasın, boşanmada birinci
Çok canım sıkılıyor, kuş vuralım istersen