Lucid uykuyu bana sorun..

Bilim, insan ve doğa ile ilgili her şeyi inceleyerek, deneyler yoluyla gerçekleri ortaya çıkarmak için vardır. Elbette bu sürecin sonunda bilim, her mevzuya bir tanım getirir.

​Lucid rüya (bilinçli rüya) da belki hepimizin başına en az bir kez gelen; gördüğümüz rüyanın süresiyle oynayabildiğimiz, rüyanın seyrine müdahale edebildiğimiz bir durumdur.

​Konuyu biraz açayım: Diyelim ki rüyanızda sizi çok mutlu eden birini ya da bir olayı görüyorsunuz. Beyniniz tam bu sırada, hoşunuza giden bu rüyayı daha uzun yaşamanız için size bir “jest” yapıyor ve adeta, “Madem şu an huzurlusun, haydi durma devam et,” diyor. Siz de bu fırsatı kaçırmayıp yarı uyanık, yarı uyur bir halde rüyaya müdahale ediyorsunuz. Ben bugüne kadar onlarca Lucid rüya görmüşümdür.

​Bu rüyalar içinde en sevdiğim, belki defalarca gördüğüm gökyüzünde uçtuğum rüyalardı. Yerden yavaşça yükselip yaklaşık 40-50 metre yukarıda, dik vaziyette uçtuğum o anlar… Ne keyifli bir uçuştur o! Hep aynı şekilde, ormanların veya yaylaların üzerindeki engin manzaraya baka baka aheste aheste uçardım. O kadar gerçekçiydi ki sanki gerçek hayatta da uçabilecekmişim gibi hissederdim. Hiçbir rüyamda hızlı uçtuğumu hatırlamam. Bu uçuşu şöyle düşünebilirsiniz: Uzayda yerçekiminin kesildiği anda havalanıp ilerliyormuş gibi… Hatta belki şu örnek daha iyi açıklar: Röyksopp grubunun What Else Is There? şarkısının klibinde, vokalin uçtuğu sahne; işte tam olarak bu!

​Gerçi uzun zamandır bu tip Lucid rüyalar görmüyorum. Uzmanlar bu rüya biçimiyle ilgili şöyle bir sonuca ulaşmışlar: Bu rüyaları görüp kendini geliştiren insanların, gerçek hayattaki mutluluk arayışından uzaklaştığı; rüya alemi ile gerçek hayatı kıyaslayınca, rüyada daha uzun kalarak bir kaçış yolu oluşturdukları keşfedilmiş. Yani kendilerine göre yeni bir mutluluk dünyası geliştirmişler. Son olarak; bilim insanları Lucid rüya görme tekniklerini de belirlemişler ama bunları burada uzun uzun anlatmayacağım. Merak eden arkadaşlar Google’da aratarak konuya vakıf olabilirler.

 

 

 

 

 

 

 

Barnum etkisinin sizdeki karşılığı nedir?

“Forer Etkisi” olarakda bilinen “Barnum Etkisi”kavramı; bireyler için özel gibi görünen fakat her bireye uyacak kadar genel ve belirsiz karakteristik tasvirlere inanma eğiliminin yüksek olduğuna dair bir gözlem olarak karşımıza çıkar. Bu kuramu Bertram Forer isimli Amerikalı bir psikolog. Forer etkisine en iyi örnek ise fallar ve burç yani astrolojidir. Genelde herkesin başına gelme olasılığı yüksek tahminlere kişiler inanir ve gerçekleşmesi durumunda bu etkinin ikna edici gücüne daha fazla inanılır.

Bilinçli boş oturma eylemi; Niksen

Niksen, en basit haliyle “hiçbir şey yapmamak” veya “suçluluk hissetmeden rahatlayabilmek” şeklinde açıklanır. Bu kavramın temelinde, bilinçli olarak enerji ve zamanımızı bir amaca ya da bitirilmesi gereken bir işe harcamamak yatar. Bu yaklaşımın temel kuralı ise “bilinçli olmak”tır. Gün içinde verilen “bilinçli” molalar ile hem kaygı gibi olumsuz duyguların etkisinin azaltılabileceği düşünülmektedir.

Ben Orhan Veli / Orhan Veli Kanık

Ben Orhan Veli1914’te doğdum1 yaşında kurbağadan korktum2 yaşında gurbete çıktım7’sinde mektebe başladım9 yaşında okumaya10 yaşında yazmaya merak saldım13’te Oktay Rıfat’ı16’da Melih Cevdet’i tanıdım17 yaşında bara gittim18’de rakıya başladım ve şarkı söylemesini çok sevdim

19’dan sonra avarelik devrim başlar20 yaşından sonra para kazanmasını ve sefalet çekmesini öğrendim25’te başımdan bir otomobil kazası geçtiÇok aşık oldumHiç evlenmedimBen Orhan VeliBen Orhan Veli

Yazık oldu Süleyman Efendi’ye mısra-i meşhurunun yazarıDuydum ki merak ediyormuşsunuz hususi hayatımıAnlatayımEvvela adamım yani sirk hayvanı filan değilimBurnum var kulağım var pek biçimli olmamakla beraber

Bir evde otururumBir işte çalışırımNe başımda bulut gezdiririmNe sırtımda mühr-ü nübüvvetNe İngiliz kralı kadar mütevazıyımNe de Celâl Bayar’ın ahır uşağı gibi aristokrat

Ispanağı çok severimPuf böreğine hele biterimMalda mülkte gözüm yokturVallahi yokturOktay Rıfat’la Melih Cevdet’tir en yakın arkadaşlarımBir de sevgilim vardır pek muteberİsmini söyleyememEdebiyat tarihçisi bulsun

Ehemmiyetsiz şeylerle de uğraşırımMeşgul olmadığım ehemmiyetsizSadece yazarlar arasındadırNe bileyim belki daha bin bir huyum vardırAma ne lüzum var hepsini sıralamayaOnlar da bunlara benzer

Nezaketle örülen iyilik ağı/ Nick Cave

“Anlam arayan canlılar olduğumuza inanıyorum. Anlamın ilişkisel ya da bağlayıcı hisleri, neredeyse her zaman nezakettedir. Nezaket bizi bir araya getiren güçtür. Müşterek yitikliğimize ve taşıdığımız kötülük potansiyeline rağmen, insanların her gün ortaya koyduğu sayısız nezaketle örülen engin bir iyilik ağıyla da çevriliyiz.”

Nick Cave, Red Hand Files, Issue #204

Caharli Chaplin den dört güzel öğüt

Bu dünyada hiçbir şey sonsuza kadar sürmez, sorunlarımız bile.

Hayatımızın en son günü gülmediğimiz gündür.

Dünyanın en büyük 6 doktoru; Güneş, egzersiz, diyet, kendine saygı ve arkadaştır.

Korkmadığınız sürece hayat şahane olabilir. Sadece cesaret, hayal gücü ve birazcık da para gereklidir tabi.

Bir Devrin Sonu: İmajın Ardındaki Gerçekler

63 yıl boyunca adı hep “taht” ile yan yana anılan bir kadın… Hayatının son 30 yılını yaşlılığın olgunluğuyla geçiren, her zaman renkli ve şık giyinen, yüzünde hep ölçülü bir tebessümle gezen bir kraliçe. Dünyanın son 100 yıllık değişimine tanıklık eden, hatta bizzat yön veren bir figürden bahsediyorum. Monarşi ile yönetilen ülkelerin en tepesindeki o görkemli ismin, yani II. Elizabeth’in devri kapandı.

​Peki, neden bu kadar üzüldük? Birleşik Krallık halkı için Elizabeth dönemi, refahın ve istikrarın simgesiydi; dolayısıyla onların üzüntüsü anlaşılabilirdi. Peki, bizim ülkemizdeki insanların kraliçeye duyduğu bu yoğun ilgiye ne demeli? Ortak bir kültürel bağımız yok; şahsi bir samimiyetten söz etmek zaten imkânsız. Bu üzüntünün ana sebebi, Kraliçe’nin ve Kraliyet ailesinin, medya ve magazin dünyasının elinde birer “ikon” haline getirilmiş olmasıydı.

​Yıllardır süregelen en büyük yanılgılardan biri, İngiliz kraliyetinin “yalnızca sembolik” olduğudur. Oysaki durum bundan çok daha karmaşıktır. Kraliyet; sadece bir “tebessüm eden ihtiyar teyze” imgesi değil, aynı zamanda İngiliz devlet aklının, dış politikasının ve dini otoritesinin (İngiltere Kilisesi’nin başı olarak) en tepe noktasıdır. Hatta bu aile; sömürgecilik faaliyetleri, insan hakları ihlalleri ve dünya genelindeki pek çok trajedide doğrudan imza yetkisine sahip olan ana unsurdur.

​İskoçya ve İrlanda’daki baskılardan Aborjinlerin tarihten silinmesine, milyonlarca Hintli’nin katledilmesinden, Afrikalıların köleleştirilip “insan hayvanat bahçelerinde” sergilenmesine kadar uzanan o kanlı tarih, monarşinin doğrudan mirasıdır.

​Buraya küçük bir parantez açmak gerekir: İngiliz Kraliyet ailesinin “Common Wealth” (Milletler Topluluğu) üzerinden sürdürdüğü nüfuz, aslında klasik sömürgecilikten modern bir “ekonomik ve kültürel tahakküme” evrilmiştir. Kraliçe, bu süreçte bir tür “diplomatik birleştirici” olarak kullanılarak, imparatorluğun o kanlı mirasının üzerinin modern bir nezaketle örtülmesini sağlamıştır. Ustalıkla hazırlanan PR çalışmaları ve algı teknikleri, kitleleri uyutmada o kadar başarılı olmuştur ki, çoğu insan bu vitrinin arkasındaki karanlığı görmeyi reddetmektedir.

​Benim derdim, bir şahsiyetle hesaplaşmak değil. Asıl amacım; Avrupa monarşisinin kanlı temeller üzerine kurulduğunu, günümüzde dünyaya demokrasi ve insan hakları konusunda ahkâm kesenlerin, aslında bu “yardım kuruluşları” ve “diplomasi” kılıfıyla geçmişteki utançlarını aklama çabasında olduklarını hatırlatmaktır.

​Tarih, gücü elinde tutanların kaleminden döküldüğünde her zaman “asil” görünür. Ancak gerçek, mazlumun hafızasında saklıdır. Yazımı, Kızılderililerin İngilizler hakkındaki o meşhur sözüyle bitirmek sanırım en doğrusu olacaktır:

​“Bir suda iki balık kavga ediyorsa, oradan beş dakika önce uzun bacaklı bir İngiliz geçmiştir.”

Sütunlar: INFJ Kişiliği ve Bireyleşme

Son iki yıldır çok yoğun bir Jung hayranlığım var. Bu sebeple web sitemde az kalsın bir başlığa psije ismini verecektim. Psije, bilmeyenler için açıklayayım. psişe(psyche) jung ekolüne göre kişiliğin tümü demek. Latince’den gelen bu sözcük “ruh” anlamına gelse de günümüzde “zihin” kelimesi ile birleşmiş. Bilinçli ya da bilinçdışı tüm duygu , düşünce ve davranışları içeriyor sizin anlayacağınız..

Jung insanlari kişilik tiplerine belli guruplara (16 ) ayırmıştı. Jung ayrıca dünyada çok nadir görülen bir kişilik tipinden bahseder. İşte o tip’in adı INJF ..

Jung bu tipin dünyada ancak %1 oranında var olduğunu iddia eder. Jung’un bu tipin özelliklerini okur okumaz, kendimin de bir INFC olduğuna dair fikrim oluştu 🙂

Meselâ bu karakter tipine mensup insanlar gözlemcidir der Jung. Ortamın nabzını yoklar, bir olaya ilk atlayan olmazlar hiç bir zaman. Olayları kenarda durup izledikten sonra, içgüdülerinin ve ortaya konulan veriler önderliğinde, edindikleri intibaya fikir paylaşımında bulunurlar. Bu davranış modeli bire bir ben desem hiç yanlış olmaz.

Yine empati güçleri çok kuvvetlidir bu tipte olanların.  Karşılarındaki insanın ne düşündüğü, ne hissettiğini çok onemserler. Diğerlerinin çıkarları ve sağlıkları için mücadele etmeye hazır tiplerdir.Kendilerine dönecek herhangi bir çıkar gözeterek değil de bunu sosyal bir refleksle yaparlar. Yani başkalarının faydasını da ciddi önemser ve korumaya çalışırlar. Bunu fıtratsal bir içgüdü ile yaparlar. Buna hakkaniyete olan inanç da diyebiliriz.

Yine bir başka özelliği; Çocukluklarında da genelde oyunlara ilk atlayan, diğer çocuklarla hemencecik kaynaşan tipler olmadıkları için anne-babaları ve yakın çevreleri tarafından “çekingen”, “utangaç” olarak addedilirler. Aslında bu çekingenliklerinden değil kendilerine güvenli alan oluşturma çabasından gelir. Ortam ve o ortamdaki kişi prototipleri kısa bir analizle değerlendirilir ve sonuca göre iletişim kurar. İşte benim çocukluğum da böyleydi. Neredeyse lise sona kadar böyle bir cocukluk ve ergenlik yaşadım.

Bu tipin bir de ara bulucu ve ortamdaki gerilimi azaltma becerisi vardır. Çevrelerinde çıkan kavga ve kuvvetli tartışmalarda kişileri anlayacağı dilden bir iletişim kurarak normalleşme sürecine sokabilirler. Şu yaşıma kadar ayırdığım kavga ve katıldığım hemen her tartisma da bu özelliğimi kolaylıkla kullandığımı içim çok rahat söyleyebilirim. Buna tipler için gizli lider de diyor uzmanlar. Yani kamera önü değil arkasında yönetmek.

İşte burası benimle tam olarak benzeşen nokta.ilerleyen yaşla beraber sosyal çevreleri, sosyal zekaları, gözlem ve tecrübeleri geliştikçe çok çabuk ve kolay iletişim kurabilen insanlara dönüştükleri için sıklıkla dışa dönük karakterlerle karıştırılırlar. Aslında bu dışa dönüklük değil uzun soluklu bir gözlem ve deneyimlemenin boşalma sürecidir. Bunu ben bir volkan vakti gelinceye kadar sakin kalıp akabinde metrelerce yükseğe lav püskürtmesine benzetiyorum. Bu insanlar sosyal çevrenin içine fazla karışınca yorulup,kendilerini yenilemek için daima kendi iç dünyalarına dönmeyi, kalabalık ortamlardan kaçınmayı arzu ederler. Mesela, bir eğlence ortamında en dikkat çeken olarak göremezler hiç bir zaman. Her zaman otokontrolünü dengede tutar. İç dünyalarına döndüklerinde yakın çevresi onlar hakkında bir bunalım ya da melankoli yaşadığına inanırlar neredeyse. Oysa bu durum çok uzun sürmez. Kısa bir deşarj olma süresi kadar hayatın kalabalıklarından uzaklaşırlar sadece.

Bu uzaklık çok büyük bir oranda evlerinde yaşanır. Kitap okuma, film izleme ya da bir hobi ile bu sakinleşmeyi çok rahat kazanırlar.

İşte yukarıda saydığım bu özellikler Jung’un tespitleri. Eğer Jung’un bu tespitleri yaptığı insan sayısı gerçekten bu kadar azsa sıkıntı var bence dünya için. Çünkü bu özellikler ideal insan kavramının temelini oluşturan kriterler. Kendimi böyle bir insan tipine yerleştirmiş olmam belki size ukalalık olarak gelebilir:) Ama inanın kul kendini bilir. Bu sebeple kendimi şanslı hissediyorum dersem de hiç yalan olmaz. Hayatta kaç milyar insan ideal ya da kâmil insan olmayı gerçekten istemiş ve bunun için yani insan kalmak için çabalamıştır ki? Jung’un bu  hesabına göre bunu isteyen insan sayının azlığı, dünyanın şuan yaşadığı kaosun sebeplerinin en başında geliyor bence.

Hülâsa; %1 görülen ender insanlardan biri olduğumu düşünmemin size hiç bir getirisi yok. Çünkü tanışmıyoruz. Ancak yakın çevrenizde INFJ kişilik tipinde birini tanırsanız ona iyi tutunun ve onu bırakmayın derim naçizane…

 

 

 

 

Son iki yıldır oldukça yoğun bir Jung hayranlığım var. Bu sebeple, web sitemde az kalsın bir başlığa “Psije” ismini verecektim. Bilmeyenler için açıklayayım; psije (psyche), Jung ekolüne göre kişiliğin tümünü ifade eder. Latince kökenli bu sözcük “ruh” anlamına gelse de günümüzde “zihin” kelimesiyle birleşmiştir. Bilinçli ya da bilinç dışı tüm duygu, düşünce ve davranışları kapsar.

​Jung, insanları belli kişilik tiplerine (16 grup) ayırmıştır. Ayrıca dünyada çok nadir görülen bir kişilik tipinden bahseder: INFJ. Jung, bu tipin dünyada ancak %1 oranında var olduğunu iddia eder. Jung’un bu tipin özelliklerini okur okumaz, kendimin de bir INFJ olduğuna dair kuvvetli bir fikir oluştu bende. 🙂

​Jung’a göre bu karaktere sahip insanlar iyi birer gözlemcidir. Ortamın nabzını yoklarlar; hiçbir olaya ilk atlayan olmazlar. Olayları kenardan izledikten sonra, içgüdüleri ve ellerindeki veriler önderliğinde edindikleri intibaya göre fikirlerini paylaşırlar. Bu davranış modeli bire bir beni tanımlıyor.

​Yine bu tipin empati gücü çok kuvvetlidir. Karşılarındaki insanın ne düşündüğünü ve ne hissettiğini çok önemserler. Diğerlerinin çıkarları ve sağlığı için mücadele etmeye hazır tiplerdir. Bunu kendilerine dönecek bir çıkar gözetmeden, sosyal bir refleksle yaparlar; yani başkalarının faydasını da içtenlikle korumaya çalışırlar. Bunu fıtratsal bir içgüdüyle, hakkaniyete olan inançlarıyla yaparlar.

​Bir diğer özellikleri ise çocukluk yıllarıdır. Genelde oyunlara hemen atlayan, diğer çocuklarla çabucak kaynaşan tipler olmadıkları için yakın çevreleri tarafından “çekingen” veya “utangaç” olarak nitelendirilirler. Aslında bu durum çekingenlikten değil, kendilerine güvenli bir alan oluşturma çabasından kaynaklanır. Ortamı ve oradaki kişi prototiplerini kısa bir analizle değerlendirir, sonuca göre iletişim kurarlar. Benim çocukluğum ve ergenliğim de neredeyse lise sona kadar böyle geçti.

​Bu tipin bir de arabulucu olma ve ortamdaki gerilimi azaltma becerisi vardır. Çevrelerinde çıkan kavgalarda veya şiddetli tartışmalarda, kişilerin anlayacağı dilden bir iletişim kurarak ortamı normalleştirme sürecine sokabilirler. Şu yaşıma kadar yatıştırdığım kavgalarda ve katıldığım hemen her tartışmada, bu özelliğimi kolaylıkla kullandığımı içim rahat bir şekilde söyleyebilirim. Uzmanlar bu tipteki insanlar için “gizli lider” ifadesini kullanırlar; yani kamera önünde değil, arka planda yönetenlerdir.

​İşte burası benimle tam olarak örtüşen nokta. İlerleyen yaşla beraber sosyal çevreleri, sosyal zekaları, gözlem ve tecrübeleri geliştikçe çok çabuk ve kolay iletişim kurabilen insanlara dönüştükleri için sıklıkla dışa dönük karakterlerle karıştırılırlar. Aslında bu, dışa dönüklük değil; uzun soluklu bir gözlem ve deneyimlemenin boşalma sürecidir. Bunu, vakti gelinceye kadar sakin kalıp akabinde metrelerce yükseğe lav püskürten bir volkana benzetiyorum. Bu insanlar sosyal çevrenin içine fazla karışınca yorulurlar; kendilerini yenilemek için daima kendi iç dünyalarına dönmeyi ve kalabalık ortamlardan uzaklaşmayı arzu ederler. Mesela, bir eğlence ortamında asla en dikkat çeken kişi olmazlar; her zaman otokontrolü dengede tuturlar. İç dünyalarına döndüklerinde yakın çevreleri onların bir bunalım ya da melankoli yaşadığını düşünür. Oysa bu durum çok uzun sürmez; sadece kısa bir “deşarj” süreci kadar hayatın kalabalığından uzaklaşırlar.

​Bu uzaklaşma, büyük oranda kendi evlerinde gerçekleşir. Kitap okumak, film izlemek ya da bir hobi ile bu dinginliği çok rahat kazanırlar.

​Yukarıda saydığım tüm bu özellikler Jung’un tespitleridir. Eğer Jung’un bu tespitleri yaptığı insan sayısı gerçekten bu kadar azsa, dünya için bir sıkıntı var demektir. Çünkü bu özellikler, “ideal insan” kavramının temelini oluşturan kriterlerdir. Kendimi böyle bir kişilik tipine yerleştirmiş olmam belki ukalalık gibi gelebilir ama inanın, insan kendini bilir. Bu sebeple şanslı olduğumu düşünürsem yalan olmaz. Hayatta kaç milyar insan “ideal” ya da “kâmil” insan olmayı gerçekten istemiş ve bunun için, yani insan kalabilmek için çabalamıştır ki? Jung’un bu hesabına göre, bunu isteyen insan sayısının azlığı, dünyanın şu an yaşadığı kaosun en büyük sebeplerinden biridir bence.

​Hülâsa; %1 oranında görülen ender insanlardan biri olduğumu düşünmemin size doğrudan bir getirisi olmayabilir, çünkü tanışmıyoruz. Ancak yakın çevrenizde INFJ kişilik tipinde birini tanırsanız ona iyi tutunun ve onu bırakmayın derim naçizane…

 

 

 

 

 

Anadolu / Ahmet Arif

Öyle yıkma kendini

Öyle mahzun, öyle garip

Nerede olursan ol İçerde, dışarda, derste, sırada

Yürü üstüne üstüne

Tükür yüzüne celladın

Fırsatçının, fesatçının, hayının

Dayan kitap ile

Dayan iş ile

Tırnak ile, diş ile

Umut ile, sevda ile, düş ile

Dayan rüsva etme beni