“Kalabalığa karışmak herhangi bir yetenek gerektirmez ama yalnız ve dik durmak gerçekten çok şey gerektirir.”
Söylemediklerimi işitin lütfen / Charles C. Finn
Bana aldanmayın
Yüzüm bir maskedir
Sizi aldatmasın
Binlerce maskem var
Çıkarmaya korktuğum
Ve
Hiçbiri ben değilim
Olmadığımı göstermek
İkinci doğam oldu
“kendinden emin biri” dersiniz
sanki güllük gülistanlık
benim için herşey…
adım güven verir ve
oyunumun adı ağır başlılıktır
içimde ve dışımda denizler sakin
her şeyin kumandanı ben
Kimseye gereksinme duymayan
Ben…
Fakat inanmayın bana
Lütfen!
Herşey dışta düzgün ve cilalı
Hiç yıpranmayan her zaman saklayan
O maske
Altta ne güven ne de rahatlık
Altta, karışıklık, korku
Ve yalnızlık içinde bocalayan
Gerçek ben…!
Ama saklarım bu gerçeği savunuculukla
Kimsenin bilmesini istemem
Zayıf taraflarımı düşündükçe
Titrer ve sararırım…
Ya başkaları görürse iç dünyamı
Gerçek ben ve yalnızlığımı?…
İşte
maskelerimi onun için takarım.
Onun için arkalarına saklanacak
Maskeler yaratırım..
Onlar;
Gösterişte kullanabileceğim
Parlatılmış yüzlerim
Beni korur bakan gözlerden…
Beni olduğum gibi kabul edecek
Sevecek bakışlar bulamazsam
Solacak, kuruyacak gerçek ben..
Ve ben, bunu biliyorum..
Beni kendi maskelerimden kurtaracak,
Kurduğum hapishaneden kaçıracak,
Diktiğim engellerden aşıracak,
Beni seven, beni anlayan
Bakışlar olacak…
Bana sen değerlisin diyecek,
Maskesizken daha bir insansın
Daha yakın, daha bir dostsun
Diyecek bir bakışa
Beni gören bir bakışa muhtacım…
Benim yanıma sokulman kolay olmayacaktır,
Uyarırım seni dost!..
Uzun yıllar kendini yetersiz hissetmiş ben,
Sana kendimi kolayca açamayacaktır…
Bütün gücümle tutunacağım maskelerime,
Ne kadar sokulursan yakınıma,
O denli şiddetle, geri iteceğim seni.
Kim olduğumu merak ediyor musun?
Hiç merak etme…
Ben çevrendeki, her erkek
ve her kadınım…
Maske takan her insanım.
”Sen, kendindeki başkası mısın?”
İnstagram’da çok karşılaşırım; pek çok psikoloğun “kendin ol” içerikli paylaşımlarıyla. Ancak hiçbiri, insanın gerçekte nasıl kendisi gibi olabileceğinin yolunu ve yöntemini paylaşmaz. Çünkü bu tarz paylaşımlar genelde beğeni toplamak için yapılır. Detaya inen ve sonuç aldırmaya yönelik paylaşımlar değildir. En çok kullanılan sözler yine genelde, tarihte bundan beş yüz ya da bin yıl önce söylenmiş olanlardır.
Bunların en bilineni, tabii ki Mevlânâ Hazretleri’ninkilerdir. “Ya olduğun gibi görün ya da göründüğün gibi ol” sözü listenin en başındadır. Günümüz toplumu bu seçenekten “göründüğün gibi ol” kısmına yoğunlaşmıştır. İmaj ve güç dediğimiz özellikler, toplumun başarı ve kazanç adına sahip olunması gereken en mühim iki unsurudur. İyinin demodeleştiği, uyanıklık ve fırsatçılığın zirveye oturduğu bu yüzyıl, aslında “kendililik” kavramına en uzak kaldığımız yüzyıldır aynı zamanda.
Az önce yine bir “kendin ol” post’u gördüm Instagram’da. Bir psikolog hanımefendi, güzel bir yazı fontu kullanarak bizim kendimiz gibi olmamız gerektiğini, başkalarına benzemememiz gerektiğini anlatan bir paylaşımda bulunmuş Nietzsche’den. Ben de dayanamayıp yorum kısmına küçük bir ironi mahiyetinde Tarkan’dan bir söz bırakıyorum:
”Başkası olma, kendin ol. Böyle çok daha güzelsin.”
Elbette bir insana verilecek en anlamlı tavsiyelerden biri bu: “Neysen o ol!” Yüzyıllardan beri nice âlim, filozof ve düşünür bu ortak fikir temelinde buluşmuş.
İnsanın kendini bilmesi; ne olup ne olmadığını ve neler olamayacağını görmesinden daha mühim bir konu yoktur sanırım. Peki, gelelim mevzunun en can alıcı yerine: İnsan nasıl kendisi olabilir ve böyle bir süreci nasıl istikrarlı hale getirebilir? Yani insan ne ya da neleri yaparsa başkalarına benzemeden, başkası gibi olmak istemeden anlamlı bir hayat yaşayabilir? Bana kalırsa bunu başarmak, toplumun neredeyse tamamına yakını için çok zor bir mücadele. Çünkü kolay görünen birçok disiplini uygulamak, hakikatte çok meşakkatlidir. Bunun en önemli sebebi ise ilk önce insanın ne olduğunu bilmemesidir. “İnsan nedir?” sorusuna vereceğimiz tek cevap “İnsan düşünen bir hayvandır” gibi bir cevapsa, kusura bakmayın ama bu, meselenin sonuna geldiğimizin resmidir.
Kendini bilmek, hem her dinde hem de bütün kültürlerde en önemli erdemlerden biri sayılmış. Mesela tasavvufta dünyayı bilen kişilere “âlim”, kendini bilen kişilere ise “ârif” denilmiş. Yine çok bilinen ve değerli yazarlarımızdan biri olan Ömer Seyfettin de; “Türk milleti âlim değil, âriftir. Sezgileriyle ve geçmiş hafızası sayesinde doğruyu bulur” der. Kendililik anlamına gelen “marifet”, bilinen tüm ilimlerden üstün bir yere konumlandırılmış.
Peki, insan kendini bilir… Şimdi bu sorunun cevabına kafa yoralım: İnsan, kendinin ne olduğunu bilmesi için ilk önce neden var olduğunu bilmelidir. Bunun en başı, elbette din ve inançlardır. İnsan bu dünyada niçin var olmuştur? Var olma gayretinin gerçek sebebi nedir? (Allah’ın yarattıklarından istedikleri). Ortada bir gaye varsa (ki var), insan bu gayenin ne kadar farkında? Demek ki neymiş; insan önce kendini yaratan varlığı tanımalı, idrak etmeli ki kendinin ne olduğunu ve ne olacağını bilsin ve buna göre bir hayat yaşasın.
İnsanın ikinci bilmesi gereken şey ise dünyadır (doğa, tabiat, evren). İnsan, yaşadığı gezegende paylaştığı her canlı ve mahlukatın yaşam formunu ve birbiri arasındaki etkileşimi izlediğinde, kendisinin de bir parçası olduğu bu yaşama karşı ne kadar sorumlu olduğunun farkına varır. O zaman soru şu: Yaratıcısını tanıyan, dünyadaki görevini bilen bir kişinin sürekli kendisiyle ve başarılarıyla övünmesi, çoğu zaman kibirli ve büyük gönüllü olması ne kadar mümkün olabilir? Ya da sürekli kendisini başkalarıyla kıyaslaması, özentilerle dolu hedefleri olması, birilerinin üzerine basarak yükselmeye çalışması, kalp kırması, kendinden ekonomik ya da ilim bakımından altta olanları küçük görmesi, onları aşağılaması ne zaman mümkündür?
Cevap: Hiçbir zaman.
Mesela ben, kendini bilen insanın en başlıca özelliklerini şöyle sıralayabilirim:
- Alçakgönüllüdür.
- Her daim iyinin ve güzelin yanında; çirkin ve kötü olanın dışındadır (karşısındadır).
- Menfi çıkarları için yalanı ve kandırmayı bir silah olarak kullanmaz.
- Yaratılan her canlıya karşı şefkatli ve anlayışlıdır.
- İnsanların kusur ve eksiklerini takip etmez.
- Kalbini hırslardan, kin ve nefretten arındırmıştır.
- Başından geçen musibet ve belalara karşı sabırlıdır.
- Zamanın kıymetini bilir.
- Adaleti hem kendisi hem de onu arayan, ihtiyacı olan herkes için ister.
Yani dolayısıyla “kendin ol” tavsiyesini dinlemek kolay ancak yaşamak her insanın harcı değil. Zaten bu kolay olsa dünya âlim ve âriften geçilmez; gerçek cennet öncesi prova yapılan bir yer olurdu. 🙂
Şimdi sana soruyorum ey sevgili kardeşim: Sen gerçekten “kendin olan” biri misin? Haydi bir soru daha: Çevrende “kendi olan” kaç insan tanıdın ya da tanıyorsun? Cevabını ver kendine. Ama sonra moralini bozma.
Sadece gerçekle yüzleş!
Özgüven / Ralph Waldo Emerson
Filozofa göre özgüven, kişinin kendi özgünlüğünü sahiplenebilme kudretidir.
İşte büyük düşünürleri ve sanatçıları ayıran budur; onlar da benzer deneyimlerden geçer ama kendi eşsiz bakış açılarını oluşturur ve bunu gösterme cesareti sergiler.
“Her dahiyane eserde reddettiğimiz fikirlerimizi görürüz,” der Emerson:
“Üzerinde durma cesareti gösteremediğimiz fikirler, yabancılaşmış bir görkemle bize geri döner.”
…
Çocukken ihtiyaç duyduğumuz övgüleri toplayabilmek için özgünlüğümüzden vazgeçeriz.
Olur da, kendi istek ve arzularımıza yönelik özgün bir davranışta bulunsak bile, “ben böyle düşünüyorum,” veya “ben buyum” diye ısrar etmek yerine af dilemeye hazır bekleriz.
Ama zamanla, penceremizin altında açan gülden bile utanmaya başlarız. Çünkü içimizde açamamanın suçluluğunu taşırız.
“O güller sadece açar. Oysa insan, kendini başkasıyla karşılaştırır, varoluşu erteler, geçmişi hatırlar ve sürekli matem tutar.”
Kaybettiğin yerde bekleme / William shakespeare
Kaybettiğin yerde bekleme, güçsüzler öyle yapar. Sana kapanan kapıyı bir daha çalma; kapanan kapıyı acizler çalar. Unutma ki bu aşağılık dünyadasın: kötülüğü baş tacı edip iyiliği çılgınlık sayan bir dünyada. Şunu iyi bil ki şeytan da kutsal kitaplardan örnekler verebilir. Ve cehennem boş, şeytanların hepsi burada… Her düşünceni dile getirme, sana yakışmayan hiçbir düşünceyi hayata geçirme. Samimi ol, fakat basit davranma. Huzur ancak gökyüzünde vardır… Biz ise yeryüzündeyiz…
Makinalaşmak istiyorum / Nazım Hikmet Ran
trrrrum,
trrrrum,
trrrrum!
trak tiki tak!
makinalaşmak istiyorum!
beynimden, etimden, iskeletimden geliyor
bu!
her dinamoyu altıma almak için çıldırıyorum!
tükrüklü dilim bakır telleri yalıyor,
damarlarımda kovalıyor oto-direzinler lokomotifleri!
trrrrum,
trrrrum,
trak tiki tak
makinalaşmak istiyorum!
mutlak buna bir çare bulacağım
ve ben ancak bahtiyar olacağım
karnıma bir türbin oturtup
kuyruğuma çift uskuru taktığım gün!
trrrrum
trrrrum
trak tiki tak!
makinalaşmak istiyorum!
Sıradan insanlar ve tehlikesizliği / Paulo Coelho
Bekle / İcarus
Zaman geçsin diye bekle, zamanı gelsin diye bekle…
Anlatmak için bekle, anlaşılmak için bekle…
Bulmak için bekle, bulunmak için bekle, buluşmak için bekle…
Başlasın diye bekle, bitsin diye bekle…
Sabahı bekle, geceyi bekle, baharı bekle, yazı bekle, yarını bekle, yeni yılı bekle…
Daha iyisi için bekle, daha yenisini bekle… Sabırdan bekle, çaresizlikten bekle, panikle bekle, vazgeçerken bekle…
Plan yap bekle, hayal kur bekle…
Değişsin diye bekle, dönüşsün diye bekle… Bir bekle, iki bekle…
Hayat geçsin önünden geçip gitsin, Sen bekle…
İcarus
Rol yapmazsanız / Romain Gary
Ne olduğun o kadar bağırıyor ki / Stefan Zweig
Hissettirilmeyen sevgi / Turgut Uyar
Lezzetli Muğlaklık / Joanna
Hayali kaygılar / Epiktetos
Asla arkana bakma / Marilyn Monroe
Ya düşman içimizdeyse? / Dr. Bahar Tezcan
Hakikatin alıcısı / Herman Hesse
Mümkün olana gelince / Albert Camus
Görmezden gelmek / Nietzsche
‘Varlıklarda neyin zorunlu olduğunu güzelce görmek için git gide daha çok öğrenmeki istiyorum.
Sonrasında ben de varlıkları güzel yapanlardan biri olmalıyım.
Çirkin olana karşı savaş açmak istemiyorum.
Suçlamak istemiyorum.
Suçlayanları bile suçlamak istemiyorum.
Görmezden gelmek tek olumsuzlamam olmalı . ”
–Nietzsche
“Ama yine de ” diye bir cümle var
“ama yine de” diye bir cümle var.
Yine de..
Temelleri bulguları sağlam, kanaat oluşturmaya yetecek kadar ikna edici bir mevzuda,genelde olumsuz ya da olumsuza evrilme ihtimali yüksek süreçler ve muhtemel sonuçları için kullanılır.
“O bana böyle böyle yaptı ama ben yine de onu seviyorum”
“Kapıyı kilitledim ama yine de tekrar bi kontrol edeyim”
”Çıkma teklifime evet dedi. Ama yine de belli olmaz gidişat”
Ancak gelin görün ki olasılıklar ve sürekli kendini yenileyen değişimi düşündüğünüzde, kimine göre sonradan bir kıvırma payı, kimine göre az bir zarar görecek olmaya hazırlık,kimine göreyse sonradan tükürdüğünü yalamanın kibar bir ön hazırlığı
Üstelik bu ” ama yine de” cümlesi, olumludan olumsuza, olumsuzdan da olumlanmaya giden bir geçiş kapısı gibi. Madalyonun hiç bir zaman tam yatmayan ters yüzü gibi.
İhtimaller dünyasının en gerçekçi sembol cümlesi..
Bolca kullanın efendim..
Mamudo Kurban niye doğdun?
Yaş ilerledikçe insan, yaşadığı hayatta daha çok şey öğrenir. Deneyimleri ve tecrübeleri sürekli artar. Hele ki orta yaşı geçmiş ve sorumlulukları tavan yapmışsa; dünya, yaşadığı coğrafya, hayalleri ve pişmanlıkları da o oranda ciddi evrimler geçirmiştir.
Hayatta onu şaşırtacak şeyler azalmıştır artık ve içinde yaşatmaya çalıştığı çocukla daha az görüşür olur. Elde ettiği birikimleri ve sahip olduğu eşyaları artırmak ister. Eğer tüm çabasına rağmen malının değerinde ve sayısında bir yükselme sağlayamıyorsa, bu sefer de onları kaybetmeme, oldukları yerde tutma amacı edinir kendine.
Diğer yandan, ulaştığı o yaşta yakın çevresinde kendinden daha büyük birçok insanın ölümlerine şahit olur. Gördüğü her ölüm, onda hayatı daha fazla sorgulama mecburiyeti doğurur. Bu sorgulamaların içinde; sağlığına ne kadar dikkat ettiği, çok uzun zamandır arkadaş ve dost bildiği insanlara bile mesafe koyma çabaları ve aile içinde gelişen değişimleri doğru yönetip yönetemediğine dair beyin fırtınaları yer alır. Kendisine her yıl biraz daha yaklaşmakta olan yaşlılık psikolojisini tanımlamaya ve bu yüzden bir ön hazırlık yapma gereği hissine kapılır.
Hayatının kalanında yapabilecekleri ile ilgili türlü varsayımlar, teoriler geliştirir kendince. Hayatın tüm kontrolünün kendisinde olmadığını anlamaya başlar.
Risk kavramı, artık her zamankinden daha fazla dikkat etmesi gereken bir konudur. Çevresinin kendisinden maddi-manevi yardım taleplerini eskisi kadar önemsemez. Bu yüzden de çevresindeki insan sayısını azaltma gayreti içindedir.
Yoğun stres, borç ve geçim telaşı gününün artık üçte ikisini kaplar. Yeni ve masrafsız hobiler bulmak, bundan sonrası için yapabileceği en iyi şeyler arasındadır.
Emeklinin arzusu yaşlılığında hep deniz kenarı küçük bir tatil kasabasında, bahçeli bir evde huzur içinde yaşamaktır ya… Hah! İşte yaşı 45’i geçenler bu hayali daha çabuk gerçekleştirmek isterler. Ekip biçeceği minik bir bahçesi ve minimum düzeyde bir borçla; yine asgari düzeyde kendini gösterecek klasik yaşlılık hastalıklarıyla mutlu, huzurlu bir hayat yaşama arzusunu vaktinden önce elde etme gayretidir bu.
İşte bu gece itibarıyla ben de bu orta yaş grubunun bir üyesi oluyorum efendim. Nietzsche’nin “Amor Fati” yani kaderini her koşulda sevme felsefesinin insana yeni anlamlar ve vizyonlar kazandırdığı o grupta artık benim de bir ismim var.
Gelene “amenna” diyebilme yolunda, daha az eşya ve daha az insanla şu dünyada huzurlu yaşama senaryoları yazmaya çalışan ben, bundan sonrası için hayatı bayır aşağı salmadan, kontrollü frenlerle menzile varmaya çalışarak geçirmek istiyorum artık.
İşte şimdi bir “Mamudo kurban niye doğdun?” türküsü patlatma vakti. Tabi gırgırına canım 🙂
Ne diyor türkü:
Kurban gelir payın yoktur
Haftan yoktur ayın yoktur
Ankara’da dayın yoktur
Mamudo kurban niye doğdun?
Mamudo kurban niye doğdun?
Haydi, huzurlu yıllar bana inşallah…




















