Dünyanın en güzel kelimesi hangisidir? Bu soruya yanıt arayan dil öğrenme platformu Babbel, devasa bir küresel araştırmaya imza attı. Reddit ve TikTok gibi platformlardaki binlerce dil tartışmasını analiz ederek 75 farklı dilden 223 kelimelik dev bir liste oluşturan şirket; dilbilimciler, yazarlar ve kültür uzmanlarından oluşan uluslararası bir jüriyle zirvenin sahibini belirlemiş.

​Jürinin ses yapısı, anlam derinliği, nadirlik ve kültürel önem kriterlerine göre yaptığı değerlendirmede birincilik ipini göğüsleyen kelime, Yeni Zelanda’nın yerli halkı Maori dilinden “kaitiakitanga” olmuş.

​Maori dünya görüşüne dayanan bu güçlü kavram; doğayı korumayı, gelecek nesillere karşı sorumluluk duymayı ve çevreye bir koruyuculuk bilinciyle yaklaşmayı ifade ediyor.

​Türkçeden Gurur Verici Bir An: “Yakamoz”

​Babbel’in hazırladığı ve dünyanın en özel 15 kelimesinin yer aldığı seçkide, Türkçeden de çok sevdiğimiz bir sözcük yer almış: Yakamoz.

​Başka dillere doğrudan çevrilmesi zor olan, ay ışığının su yüzeyinde yarattığı o büyüleyici gümüşü parıltıyı anlatan “yakamoz”, Türkçenin şiirsel yapısını ve doğayla kurduğu zarif bağı bir kez daha global platformda gözler önüne serdi. Listede sıralama yapılmasa da, yakamozun bu 15 seçkin kelime arasında yer alması kültürel açıdan bence gurur verici.

​Azınlık ya da yok olma tehlikesi altındaki dillerin de dahil olduğu listede, insan deneyiminin ne kadar zengin olduğunu gösteren bir çok kelime bulunuyor:

• ​Hiraeth (Galce): Kaybedilmiş ya da hiç tam anlamıyla sahip olunamamış bir yuvaya veya zamana duyulan derin, buruk özlem.
• ​Ikigai (Japonca): İnsana her sabah yataktan kalkmak için neden veren yaşam amacı.
• ​Mamihlapinatapai (Yaghan): İki kişinin de ilk adımı karşı tarafın atmasını istediği anda paylaşılan o sessiz, anlamlı bakış.
• ​Ubuntu (Zulu): “Ben, biz olduğumuz için varım” anlayışına dayanan ortak insanlık felsefesi.
• ​Saudade (Portekizce): Yokluğuyla acı veren ama aynı zamanda içte güzel duygular uyandıran derin özlem.

​Yakamoz görsel ve şiirsel bir güzelliği anlatsa da, işin aslı şu ki; bu listeyi hazırlayanlar Türkçenin en derin ve en özel hazinelerinden birini dışarıda bırakmışlar bence. Bizim dilimizdeki “gönül” kelimesi, o 223 kelimelik listenin tamamından ve listedeki pek çok kavramdan çok daha üstündür, çok daha derin bir anlam taşır.

​Gönül; sevgi, merhamet, vefa, kırgınlık, neşe ve insanın iç dünyasındaki manevi evreni tek bir kelimede toplayan, Türkçenin belki de en sıcak ve en özel kelimesi. “Gönül almak”, “gönül vermek” veya “gönül koymak” gibi deyimlerle dilimizin köklerine kazınmış olan bu sözcük, doğayı koruma arzusunun da ötesinde, insanın tüm iyiliğini, bağlarını ve ruhunu temsil eder. Günümüz Türkçesinde ne yazık ki eskisi kadar sık kullanılmasa da bence o liste’de ilk 5’te olmalıydı.